kriton arsenis blog

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο “Βήμα Ιδεών” της εφημερίδας “ΤΟ ΒΗΜΑ”  το Σάββατο 5 Ιουνίου 2010

http://www.vimaideon.gr/Article.aspx?d=20100605&nid=15981498&sn=%CE%9A%CE%A5%CE%A1%CE%99%CE%9F

Με το που ανακοινώθηκε η υποψηφιότητα μου για τις ευρωεκλογές, άρχισα να δέχομαι ερωτήσεις όπως «πώς νιώθεις τώρα που είσαι πολιτικός;». Η αλήθεια είναι ότι αυτές οι ερωτήσεις μου δημιουργούσαν την απορία:  όταν  ένας πολίτης είναι ενεργός από μαθητής στο περιβαλλοντικό κίνημα ή άλλα κομμάτια της κοινωνίας των πολιτών, γιατί δεν είναι πολιτικός ήδη και  τι αλλάζει όταν γίνεται «πολιτικός»;

Τι διαφοροποιεί τον πολιτικό από τον ενεργό πολίτη στην πράξη;

Η απάντηση είναι απλή. Η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Ο ενεργός πολίτης συνήθως δε συμμετέχει άμεσα στη λήψη αποφάσεων. Κινητοποιεί την κοινή γνώμη και ενεργοποιεί τους δημόσιους φορείς προκειμένου να βελτιωθεί η κοινωνία. Ασκεί τη δύναμη που του δίνει η δημοκρατία  για να αναδείξει θέματα που αφορούν τη λειτουργία της κοινωνίας μας και να τα εντάξει στον κοινωνικό διάλογο.  Εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν. Παρόμοια και ο πολιτικός,  εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν, όμως βασικό του εργαλείο είναι η συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων που του προσφέρει ο θεσμικός του ρόλος .

Ο πολιτικός, λοιπόν, είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. 

Ποιος έχει μεγαλύτερη δύναμη;

Αυτός που θα έχει ξεκάθαρο όραμα, θα δουλέψει περισσότερο και θα δημιουργήσει περισσότερες συμμαχίες.  Αναμφίβολα, ένας ενεργός πολίτης αν συγκεντρώσει την υποστήριξη και άλλων ενεργών πολιτών και ομάδων πολιτών γύρω από το όραμα του, τότε μπορεί να επηρεάσει ή και να ανατρέψει αποφάσεις θεσμικών οργάνων. Από την άλλη, αυτό θα χρειαστεί πολύ δουλειά και στοχοπροσήλωση.

Ένας πολιτικός, αν έχει διευρυμένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων,  μπορεί  πολύ πιο εύκολα να διαμορφώσει πολιτικές.  Αν όμως δεν έχει ξεκάθαρο όραμα, δεν δουλέψει αρκετά για να κατανοήσει ολοκληρωμένα τα προβλήματα και να δώσει ολοκληρωμένες λύσεις, να εξηγήσει στους πολίτες τις επιλογές του και να κερδίσει δίκαια την υποστήριξή τους,  θα χάσει.  Τη δύναμη την έχει αυτός που έχει ως προτεραιότητα να «αλλάξει τον κόσμο» και το κάνει δημιουργώντας συναινέσεις για αλλαγές.

Υπάρχουν φορές που οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν ακόμη και αν δεν υπάρχει πλειοψηφική υποστήριξη. Αν εξηγηθούν ολοκληρωμένα τα κίνητρα της απόφασης και αυτή συνάδει με αρχές για τις οποίες ο πολιτικός μάχεται, τότε οι αποφάσεις αυτές μπορεί να γίνουν αποδεκτές. 

Σε καμία περίπτωση όμως πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η τέχνη του ονείρου και του οράματος για μια καλύτερη κοινωνία. Αν δεν πιστεύεις ότι τα αδύνατα μπορούν να γίνουν δυνατά, καλύτερα είναι να πηγαίνεις σπίτι σου.

Η πολιτική είναι δουλειά – πολύ δουλειά.

Μια συνήθης κατηγορία για τους πολιτικούς, είναι ότι βλέπουν την πολιτική ως επάγγελμα- μέσο βιοπορισμού, από το οποίο εξαρτώνται για να ζήσουν ή για να διατηρήσουν το επίπεδο διαβίωσης τους.  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό είναι το τέλος ενός πολιτικού.  Αν ο πολιτικός δεν είναι πρώτα από όλα ενεργός πολίτης, αν δεν είναι προτεραιότητά του  να αλλάξει τον κόσμο, τότε έχει ευνουχιστεί.  Τότε είναι εξουσιαστής, όχι πολιτικός, γιατί δεν τον ενδιαφέρουν κατά προτεραιότητα τα κοινά – η Πόλις- αλλά τα αγαθά της εξουσίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλοι οι πολιτικοί θέλουν κάτι να βελτιώσουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι για ποιους αυτό αποτελεί την πρώτη τους προτεραιότητα.

Πραγματικά, είναι μια μεγάλη τιμή να μπορείς να προσφέρεις στην κοινωνία από μια θέση λήψης αποφάσεων.  Πρέπει να είσαι διπλά πολίτης τότε, μία γιατί αυτό είσαι και μία γιατί αυτή είναι η ευθύνη που αναλαμβάνεις απέναντι στους συμπολίτες σου. Ο χρόνος που η κοινωνία σε επιλέγει να την υπηρετήσεις πρέπει να μην πάει χαμένος. Καμία ευκαιρία δεν πρέπει να πάει χαμένη.  Η συμμετοχή στα κοινά με θεσμικό ρόλο είναι μια τεράστια ευκαιρία να αλλάξεις την καθημερινότητα. Ο δρόμος δεν μπορεί παρά να είναι ένας:  Όραμα και δουλειά, δουλειά, δουλειά.

Χωρίς δουλειά και προσοχή στις λεπτομέρειες, ακόμη και το καλύτερο όραμα, ακόμη και η πιο ωραία ιδέα μπορεί να χαθεί. 

Πολιτικός ο ισότιμος πολίτης

Όπως ο  ενεργός πολίτης έτσι και ο πολιτικός δεν έχουν ανάγκη από κοινωνικές ιεραρχίες. Κανένας πολίτης δεν βρίσκεται σε υψηλότερο βάθρο από κανέναν άλλον.  Είναι μεγάλη τιμή και ευθύνη να είσαι πολιτικός, τίποτε παραπάνω. Το να είσαι πολιτικός σημαίνει να είσαι ακόμη πιο ίσος με κάθε συμπολίτη μας ξεχωριστά, γιατί δεν εκπροσωπείς τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκεις, αλλά όλη την κοινωνία.

Στην εποχή μας αυτό σημαίνει εκτός των άλλων άμεση επικοινωνία. Με τα σύγχρονα εργαλεία του διαδικτύου, είναι ευκολότερο να αποκαταστήσουμε την αμεσότητα στην επικοινωνία των πολιτών που παλεύουν για την αλλαγή της κοινωνίας χωρίς άμεση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων με τους πολίτες που επιλέγονται για να αλλάξουν την κοινωνία συμμετέχοντας στην λήψη αποφάσεων. Ο χρόνος συνεχίζει να βάζει περιορισμούς, όμως ακόμη κι αν δεν είναι πάντα τέλεια, η επικοινωνία αυτή θεωρείται πλέον δεδομένη.

Συμπερασματικά. Ο «πολιτικός» είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.  Αν έχει σαν προσωπική του προτεραιότητα να βελτιώσει την κοινωνία, έχει  ξεκάθαρο όραμα, βάζει τον πήχη ψηλά και δουλεύει σκληρά, κτίζοντας  κοινωνική συναίνεση μπορεί να πετύχει σημαντικές αλλαγές και να κάνει πράξη όνειρα και  οράματα για μια δίκαιη, ανθρώπινη και βιώσιμη κοινωνία.  Είναι ένας ίσος μεταξύ ίσων, ένας καθημερινός πολίτης με μεγαλύτερη ευθύνη στους ώμους του. Την ευθύνη να μη χάσει την ευκαιρία να αλλάξει τον κόσμο.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Free Sunday στις 6 Ιουνίου 2010

Τι μας προσφέρει η βιοποικιλότητα; Το οξυγόνο, το πόσιμο νερό, την τροφή, τα πάντα. Είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από τις υπηρεσίες των φυσικών οικοσυστημάτων. Η βιοποικιλότητα είναι ο δείκτης ποιότητάς τους.

Η Κλιματική Αλλαγή απειλεί την Βιοποικιλότητα και η συνεχόμενη απώλεια Βιοποικιλότητας μειώνει τις πιθανότητές μας να αντεπεξέλθουμε στην Κλιματική Αλλαγή.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η ραγδαία απώλεια της βιοποικιλότητας όπως και η Κλιματική Αλλαγή, οφείλεται στην κατανάλωση των φυσικών πόρων (ορυκτά, καλλιεργήσιμο χώμα, πόσιμο νερό, καθαρός αέρας)  της Γης  μέσα σε λίγες μόνο δεκαετίες. Η κατανάλωση αυτή στηρίζεται στην αυξανόμενη παραγωγή ενέργειας και οδηγεί σε σειρά επιπτώσεων όπως οι εκπομπές αέριων ρύπων αλλά και η σταδιακή καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων (θάλασσα, έδαφος, δάση, λίμνες, βάλτοι, ποτάμια κτλ).

 Στα χερσαία φυσικά οικοσυστήματα είναι αποθηκευμένος τρεις φορές περισσότερος άνθρακας από ότι στην ατμόσφαιρα. Μια μεγάλη ποσότητα αυτού είναι αποθηκευμένη σε μορφή μεθανίου στα παγωμένα εδάφη της Σιβηρίας. Όταν η παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί περισσότερο από  2ο C, τα εδάφη αυτά θα αρχίσουν να ξεπαγώνουν και πολύ γρήγορα η συγκέντρωση αερίων άνθρακα στην ατμόσφαιρα θα αυξηθεί σημαντικά αυξάνοντας την παγκόσμια θερμοκρασία  κατά 3ο C.  Με 3ο C αύξηση αναμένεται η καταστροφή των τροπικών δασών που αποτελούν τεράστιες αποθήκες άνθρακα. Η καταστροφή τους θα σημάνει την περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας και το ντόμινο κατάρρευσης των οικοσυστημάτων θα συνεχιστεί. Για την ακρίβεια, η τελευταία μας ευκαιρία για να διατηρήσουμε τον πλανήτη φιλόξενο είναι να αποφύγουμε αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από 1,5 με 2ο C. Η τελευταία μας λοιπόν ευκαιρία είναι δράσουμε σήμερα, αύριο, στα επόμενα 1-3 χρόνια και να αποφασίσουμε τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας που θα προλάβουν την ανθρωπογενή καταστροφή της ζωής στη Γη.

 Οι προσδοκίες για μια διάδοχη του πρωτοκόλλου του Κιότο παγκόσμια συμφωνία για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής κατέρρευσαν στην Κοπεγχάγη. Κατά κάποιο τρόπο ξεκινάμε από το μηδέν. Δεν είναι ότι διαγράφηκε η δουλειά που έγινε τόσα χρόνια. Τα θεσμικά κεκτημένα  του Πρωτοκόλλου του Κιότο αποτελούν μια ζωντανή βάση οποιασδήποτε συμφωνίας. Τα μέτρα για τον περιορισμό των ρύπων σε πολλές χώρες είναι σε ισχύ και η παγκόσμια εμπειρία μας επιτρέπει να κινηθούμε γρήγορα και να σταματήσουμε να προκαλούμε Κλιματική Αλλαγή. Η αυξανόμενη κατανόηση της ανθρωπότητας για τους κινδύνους από τον τρόπο ζωής μας και τις αναγκαίες αλλαγές είναι μια πραγματικότητα που επιτρέπει όσα μέτρα αποφασιστούν να εφαρμοστούν. Όμως κανένας δε γνωρίζει το πλαίσιο, το χρονοδιάγραμμα και τον στόχο των νέων διαπραγματεύσεων. Το κενό αυτό προσπαθεί να καλύψει η ενδιάμεση παγκόσμια συνδιάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στη Βόννη της Γερμανίας.

 Οι αναπτυγμένες χώρες και οι πλούσιοι πολίτες ευθύνονται για την Κλιματική Αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας.  Ολόκληρη η Αφρική καταναλώνει μόλις διπλάσια ενέργεια από το νησί του Μανχάταν στην Νέα Υόρκη.  Πρόσφατα όμως οι βιομηχανικοί γίγαντες του αναπτυσσόμενου κόσμου Κίνα, Ινδία, Βραζιλία κτλ άρχισαν να καταναλώνουν μαζικά φυσικούς πόρους έτσι ώστε ακόμη και μόνο η δική τους κατανάλωση αρκεί για να καταστραφεί ο πλανήτης.

 Πρέπει να αλλάξουμε συνολικά πορεία και κομμάτι αυτών των αλλαγών είναι οι πολιτικές ανάσχεσης της βιοποικιλότητας. Με βάση το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Βιοποικιλότητα, η ΕΕ θα κατάφερνε να ανασχέσει την ευρωπαϊκή απώλεια βιοποικιλότητας και να αποκαταστήσει τα φυσικά οικοσυστήματα έως το 2010. Παράλληλα, δεσμεύτηκε μαζί με άλλους 130 παγκόσμιους ηγέτες, στο πλαίσιο της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Βιοποικιλότητα, έως το 2010 να πετύχει σημαντική μείωση του ρυθμού απώλειας βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

 Ο ρυθμός απώλειας βιοποικιλότητας έχει μειωθεί, αλλά η κατάσταση συνεχίζει να είναι δυσοίωνη με τους επιστήμονες να αναμένουν περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της βιοποικιλότητας στη Γη. 42% των ενδημικών θηλαστικών, 43% των πτηνών, 45% των πεταλούδων, 30% των αμφιβίων, 45% των ερπετών και 52% των ψαριών του γλυκού νερού κινδυνεύουν να εκλείψουν στην Ευρώπη. Τα περισσότερα από τα σημαντικά αποθέματα θαλασσίων ιχθύων, βρίσκονται κάτω από τα ασφαλή βιολογικά όρια, ενώ περίπου 800 φυτικά είδη στην Ευρώπη κινδυνεύουν να εξαλειφθούν παγκοσμίως.

 Πολλή δουλειά μπροστά μας και λίγος χρόνος. Μερικές φορές όμως το ερώτημα δεν είναι αν θα τα καταφέρουμε. Δεν έχουμε άλλο δρόμο παρά να τα καταφέρουμε.

Δηλώσεις με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών – 8 Ιουνίου 2010

Τη σημασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής και της απώλειας της βιοποικιλότητας, που φαίνεται να έχει υποτιμηθεί στις μέχρι τώρα συζητήσεις και την ανάγκη εύρεσης λύσεων που θα επιτρέψουν στους ωκεανούς να συνεχίσουν να μας προσφέρουν απασχόληση, διατροφή και μία αναντικατάστατη ασπίδα ενάντια στις κλιματικές αλλαγές τονίζει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Κρίτων Αρσένης, με αφορμή την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο δηλώσεών του.

«Καθώς βρισκόμαστε στο επίκεντρο των συζητήσεων για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής και της μείωσης των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, ο σκοπός της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Ωκεανών δεν μπορεί να είναι άλλος από το να τονιστεί η σημασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής και της απώλειας της βιοποικιλότητας, κάτι που φαίνεται να έχει υποτιμηθεί στις μέχρι τώρα συζητήσεις.

            Οι ωκεανοί έχουν μεγάλη σημασία για την οικολογική ισορροπία της Γης, γιατί καλύπτουν σχεδόν τα τρία τέταρτα της επιφάνειάς της και φιλοξενούν περίπου το 90% της βιόσφαιρας. Ενδεικτικά, αποτελούν “σπίτι” για έναν μεγάλο αριθμό ειδών θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας, πολλά από τα οποία ανακαλύφθηκαν μόλις πρόσφατα. Αποτελούν παράλληλα τους κυριότερους ρυθμιστές του κλίματος και διαφοροποιούν τη θερμοκρασία της Γης, απορροφώντας την εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία, την οποία αποθηκεύουν ως θερμική ενέργεια. Τέλος το 85% του οξυγόνου παράγεται στους ωκεανούς, ενώ περίπου το 93% του διοξειδίου του άνθρακα της Γης είναι αποθηκευμένο σε ωκεανούς και θαλάσσια οικοσυστήματα. Αυτό οφείλεται στο φυτοπλαγκτόν,  το οποίο αποτελεί τη βάση της τροφικής αλυσίδας των οργανισμών που ζουν στους ωκεανούς.

Οι ωκεανοί μας προσφέρουν απασχόληση μέσω της αλιείας, του θαλάσσιου και παράκτιου τουρισμού, των θαλάσσιων μεταφορών και γενικά της εκμετάλλευσης θαλάσσιων πόρων (π.χ. κοράλια, φύκια κ.α.). Εκτιμάται ότι συνεισφέρουν 500 δισ. δολάρια το χρόνο στις ανθρώπινες οικονομικές δραστηριότητες.

Σήμερα όμως, η βιωσιμότητα των ωκεανών και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων του κόσμου αντιμετωπίζει άνευ προηγουμένου πιέσεις που προέρχονται από ανθρώπινες δραστηριότητες και απαιτούν επείγουσα ανάληψη δράσης. Η χημική ρύπανση, η απόρριψη επικίνδυνων ουσιών, όπως τα πλαστικά (χαρακτηριστικό παράδειγμα τα τεράστια “νησιά πλαστικών” (Garbage Patch) έκτασης μεγαλύτερης αρκετών κρατών) και η υπεραλίευση είναι οι μεγαλύτερες απειλές για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Υπάρχουν πάνω από 405 “νεκρές ζώνες”  για την υδάτινη βιοποικιλότητα στο κόσμο, ενώ το 30% των αλιευτικών αποθεμάτων βρίσκεται εκτός ασφαλών βιολογικών ορίων.

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών θα πρέπει να αποτελέσει μια ευκαιρία να συζητήσουμε όλοι μαζί για την προστασία του κοινού μας αυτού πόρου. Η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, η αποκατάσταση όσων έχουν καταστραφεί, αλλά και η ανάσχεση της περαιτέρω απώλειας και υποβάθμισης τους, θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, προκειμένου να συνεχίσουν οι ωκεανοί να μας προσφέρουν απασχόληση, διατροφή και μια αναντικατάστατη ασπίδα ενάντια στις κλιματικές αλλαγές». 

Πηγή φωτό: BBC News

Δηλώσεις Κρίτωνα Αρσένη με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος

Αν ως ανθρωπότητα δεν αλλάξουμε άμεσα πορεία έχουμε ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης τονίζει  ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Κρίτων Αρσένης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και στην καρδιά του Παγκόσμιου Έτους Βιοποικιλότητας και  της ενδιάμεσης παγκόσμιας συνδιάσκεψης της Βόννης.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο των δηλώσεών του.

“Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος είναι μια αφορμή για να κάνουμε απολογισμό και μια ευκαιρία να αλλάξουμε πορεία.  Μια ευκαιρία για όλους μας να συνειδητοποιήσουμε το πρόβλημα και να δράσουμε συλλογικά πριν είναι πολύ αργά.

Το τελευταίο διάστημα φαίνεται να έχουμε εξαπολύσει έναν πόλεμο εναντίον της Γης. Ο πλανήτης μας αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου περιβαλλοντική κρίση που κάνει το μέλλον της βιοποικιλότητας αλλά και της ανθρωπότητας να φαντάζει δυσοίωνο. Μολύνουμε τα νερά και το έδαφος, εξαντλούμε τα ψάρια και τα θαλασσινά, γεμίζουμε την ατμόσφαιρά μας με επικίνδυνα αέρια και καταστρέφουμε πολύτιμα είδη ζωής. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, το 70% των βιομηχανικών λυμάτων απελευθερώνεται ανεπεξέργαστα στο περιβάλλον μολύνοντας πόσιμο ή αρδεύσιμο νερό. Επιπλέον, πάνω από 10.000 είδη ζωής εξαφανίζονται κάθε χρόνο ενώ το 30% των αλιευτικών αποθεμάτων βρίσκεται εκτός ασφαλών βιολογικών ορίων. Σε 7 μόλις χρόνια χάθηκε περισσότερο από “μια Ελλάδα δέντρα” στον Αμαζόνιο και αν συνεχίσουμε έτσι, το 55% του Αμαζονίου  θα έχει χαθεί έως το 2030.

Η Κλιματική  Αλλαγή απειλεί τη Βιοποικιλότητα και η συνεχόμενη απώλεια βιοποικιλότητας  μειώνει τις πιθανότητές μας  να αντεπεξέλθουμε στην Κλιματική  Αλλαγή. Έξι μήνες μετά την αποτυχία της Κοπεγχάγης και στο μέσο της ενδιάμεσης παγκόσμιας συνδιάσκεψης της Βόννης, κατά κάποιο τρόπο ξεκινάμε από το μηδέν.  Αν ως ανθρωπότητα δεν αλλάξουμε άμεσα πορεία έχουμε ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης.

Απαιτείται, τέλος, να αλλάξουμε τα πρότυπα και τις δραστηριότητες μας. Θα πρέπει να μειώσουμε την κατανάλωση προϊόντων μιας χρήσης, να εξοικονομούμε νερό και ενεργεία, να ανακυκλώνουμε, να επαναχρησιμοποιούμε συσκευασίες και υλικά καθώς επίσης να προτιμάμε τρόπους μεταφοράς φιλικούς προς το περιβάλλον όπως το ποδήλατο και το τρένο.

Λόγω της κρίσης το δίλημμα περιβάλλον ή ανάπτυξη θα τεθεί πιο εκβιαστικά από  ποτέ. Για να γίνει η κρίση ευκαιρία θα πρέπει να εγκαταλείψουμε την ευκαιριακή ανάπτυξη και να σχεδιάσουμε ολοκληρωμένα το βιώσιμο μέλλον μας με προοπτική”.