kriton arsenis blog

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο ένθετο “Ν Βusiness” της εφημερίδας “ΤΑ ΝΕΑ”  στις 15 Ιουνίου 2010

Η πολιτική της αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης έχει δύο στάδια. Το πρώτο ήταν η αποφυγή της χρεοκοπίας. Το δεύτερο είναι αντιμετώπιση της ανεργίας και της ύφεσης.

Βασική βιομηχανία μας είναι ο τουρισμός. Υπολογίζεται ότι το 2009 συνέβαλε κατά 18,5% στην απασχόληση και 15,2% στο ΑΕΠ. Πρέπει να δούμε πως θα κάνουμε τη βαριά μας αυτή βιομηχανία ακόμη πιο ανταγωνιστική, ακόμη πιο κερδοφόρα αλλά και με ακόμη με ακόμη μεγαλύτερη συμβολή στην απασχόληση.

Το μαζικό μοντέλο τουρισμού που αναμφίβολα εξυπηρέτησε την Ελλάδα για πολλές δεκαετίες, βρίσκεται σε κρίση. Κάποτε κτίζαμε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια και αυτά γέμιζαν από την κάθε χρόνο μεγαλύτερη προσέλευση τουριστών. Περισσότερες κλίνες και δωμάτια σήμαινε καλύτερα εισοδήματα. Κτίσαμε όμως αρκετά. Πολλά από τα διαμάντια του ελληνικού τουρισμού έχουν θαμπώσει, έχουν χάσει ήδη μεγάλο ποσοστό της φυσιογνωμίας τους. Τα τοπία τους θυμίζουν χρονιά με τη χρονιά τα υπερδομημένα παράλια της Αττικής. Όλα αυτά έχουν επιπτώσεις. Ξενοδοχεία κλείνουν μαζικά στην Ρόδο, οι κατά κεφαλή ημέρες διαμονής και το τουριστικό εισόδημα μειώνεται στην Σαντορίνη, και αντίστοιχα στην Κρήτη, στη Κω και όλους τους σημαντικούς ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς.

Κανένας δεν ταξιδεύει για να απολαύσει ένα στην ιδανική περίπτωση εξαιρετικό δωμάτιο. Ταξιδεύει για όλα τα άλλα. Ταξιδεύει για τη μοναδική εμπειρία που μπορεί να του δώσει κάθε τόπος. Θέλει να γευτεί, να αγγίξει, να ακούσει, να μυρίσει και να δει έναν τόπο. Τον γεύεται μέσα από τις τοπικές συνταγές και τα τοπικά προϊόντα, τον αγγίζει μέσα από την τοπική τέχνη και χειροτεχνία, μέσα από την τοπική αρχιτεκτονική, τον ακούει μέσα από την τοπική μουσική, μέσα από την ντοπιολαλιά, τον μυρίζει την άνοιξη στα μονοπάτια που περπατά, στις μυρωδιές της τοπικής κουζίνας, τον βλέπει στο τοπίο, στην πολιτιστική κληρονομιά, στη μοναδική φύση κάθε τόπου.

Για να προσφέρει ένας τόπος αυτές τις εμπειρίες, πρέπει να αναπτύξει μικρομεσαίες επιχειρήσεις με αλληλοσυμπληρωματικότητα. Επιχειρηματίες που παράγουν τα τοπικά προϊόντα που θα βρίσκει ο επισκέπτης στις μικρομεσαίες τουριστικές μονάδες οι οποίες θα αναπτύσσονται με σεβασμό στην τοπική αρχιτεκτονική και το περιβάλλον, σε τόπους με μεγάλες προστατευόμενες περιοχές όπου μικρές επιχειρήσεις θα αναπτύσσουν δραστηριότητες ξενάγησης, τόπους που θα επενδύουν στην προστασία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, με μικρές επιχειρήσεις που θα παράγουν τοπική τέχνη και χειροτεχνία, αλλά και άλλες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που θα στηρίζονται στην καινοτομία για να δημιουργήσουν προϊόντα ποιότητας. Τόπους όπου δυνατά σύμφωνα ποιότητας θα εγγυώνται ένα καλύτερο μέλλον όπου το τουριστικό εισόδημα θα είναι σταθερό και υψηλότερο και θα μοιράζεται σε περισσότερους δημιουργώντας απασχόληση και μια υγιή τοπική οικονομία.

Παρόμοια στην παραθεριστική κατοικία. Στόχος θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη της παραθεριστικής κατοικίας υψηλής ποιότητας μέσα από την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού πλούτου της χώρας με αποκατάσταση και αναβίωση εγκαταλελειμμένων οικισμών, αναστηλώσεις σε υφιστάμενους παραδοσιακούς οικισμούς και αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού δυναμικού. Η ανάπτυξη παραθεριστικού τουρισμού σε παλαιούς οικισμούς δρα συνεργατικά με την τουριστική ανάπτυξη και ενισχύει την αειφόρο ανάπτυξη. Επιτρέπει την ανάπτυξη τοπικών επαγγελμάτων υψηλής ειδίκευσης, αλλά και την κατά πολύ καλύτερη αναδιανομή εσόδων στις τοπικές κοινωνίες.

Στόχος μας θα πρέπει να είναι ο τουρισμός των δίκαιων τιμών.

Δίκαια τιμή σημαίνει, όταν πληρώνω για ένα προϊόν ή υπηρεσία, η εμπειρία που απολαμβάνω και η ωφέλεια που νιώθω να με κάνει να μην νιώθω την τσέπη μου πιο άδεια. Δίκαια τιμή σημαίνει αν ο παραγωγός του προϊόντος ή της υπηρεσίας εξασφαλίζει ένα αξιοβίωτο εισόδημα από αυτή του την ενασχόληση.

Αυτό είναι το μοντέλο τουρισμού που μπορεί να δώσει απαντήσεις στην ανεργία και την ύφεση. Αυτό το μοντέλο τουρισμού που σήμερα αντιπροσωπεύει το 3% του ελληνικού τουρισμού αλλά είναι το πιο γρήγορα αναπτυσσόμενο τμήμα του, θα θέλαμε να το δούμε να γίνεται γρήγορα κυρίαρχο φέρνοντας πλούτο στις τοπικές κοινωνίες, φέρνοντας υπερηφάνεια για όσα ξεχωρίζουν κάθε τόπο, φέρνοντας ελπίδα στη γενιά μου και στις γενιές που έρχονται.

Δε σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις υφιστάμενες επενδύσεις στον τουρισμό. Αλλά ούτε πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στον μαζικό μη ποιοτικό τουρισμό. Το μέλλον ανήκει σε τουριστικές δραστηριότητες μικρής ή μεσαίας κλίμακας που στηρίζονται στην προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο “Βήμα Ιδεών” της εφημερίδας “ΤΟ ΒΗΜΑ”  το Σάββατο 5 Ιουνίου 2010

http://www.vimaideon.gr/Article.aspx?d=20100605&nid=15981498&sn=%CE%9A%CE%A5%CE%A1%CE%99%CE%9F

Με το που ανακοινώθηκε η υποψηφιότητα μου για τις ευρωεκλογές, άρχισα να δέχομαι ερωτήσεις όπως «πώς νιώθεις τώρα που είσαι πολιτικός;». Η αλήθεια είναι ότι αυτές οι ερωτήσεις μου δημιουργούσαν την απορία:  όταν  ένας πολίτης είναι ενεργός από μαθητής στο περιβαλλοντικό κίνημα ή άλλα κομμάτια της κοινωνίας των πολιτών, γιατί δεν είναι πολιτικός ήδη και  τι αλλάζει όταν γίνεται «πολιτικός»;

Τι διαφοροποιεί τον πολιτικό από τον ενεργό πολίτη στην πράξη;

Η απάντηση είναι απλή. Η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Ο ενεργός πολίτης συνήθως δε συμμετέχει άμεσα στη λήψη αποφάσεων. Κινητοποιεί την κοινή γνώμη και ενεργοποιεί τους δημόσιους φορείς προκειμένου να βελτιωθεί η κοινωνία. Ασκεί τη δύναμη που του δίνει η δημοκρατία  για να αναδείξει θέματα που αφορούν τη λειτουργία της κοινωνίας μας και να τα εντάξει στον κοινωνικό διάλογο.  Εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν. Παρόμοια και ο πολιτικός,  εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν, όμως βασικό του εργαλείο είναι η συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων που του προσφέρει ο θεσμικός του ρόλος .

Ο πολιτικός, λοιπόν, είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. 

Ποιος έχει μεγαλύτερη δύναμη;

Αυτός που θα έχει ξεκάθαρο όραμα, θα δουλέψει περισσότερο και θα δημιουργήσει περισσότερες συμμαχίες.  Αναμφίβολα, ένας ενεργός πολίτης αν συγκεντρώσει την υποστήριξη και άλλων ενεργών πολιτών και ομάδων πολιτών γύρω από το όραμα του, τότε μπορεί να επηρεάσει ή και να ανατρέψει αποφάσεις θεσμικών οργάνων. Από την άλλη, αυτό θα χρειαστεί πολύ δουλειά και στοχοπροσήλωση.

Ένας πολιτικός, αν έχει διευρυμένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων,  μπορεί  πολύ πιο εύκολα να διαμορφώσει πολιτικές.  Αν όμως δεν έχει ξεκάθαρο όραμα, δεν δουλέψει αρκετά για να κατανοήσει ολοκληρωμένα τα προβλήματα και να δώσει ολοκληρωμένες λύσεις, να εξηγήσει στους πολίτες τις επιλογές του και να κερδίσει δίκαια την υποστήριξή τους,  θα χάσει.  Τη δύναμη την έχει αυτός που έχει ως προτεραιότητα να «αλλάξει τον κόσμο» και το κάνει δημιουργώντας συναινέσεις για αλλαγές.

Υπάρχουν φορές που οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν ακόμη και αν δεν υπάρχει πλειοψηφική υποστήριξη. Αν εξηγηθούν ολοκληρωμένα τα κίνητρα της απόφασης και αυτή συνάδει με αρχές για τις οποίες ο πολιτικός μάχεται, τότε οι αποφάσεις αυτές μπορεί να γίνουν αποδεκτές. 

Σε καμία περίπτωση όμως πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η τέχνη του ονείρου και του οράματος για μια καλύτερη κοινωνία. Αν δεν πιστεύεις ότι τα αδύνατα μπορούν να γίνουν δυνατά, καλύτερα είναι να πηγαίνεις σπίτι σου.

Η πολιτική είναι δουλειά – πολύ δουλειά.

Μια συνήθης κατηγορία για τους πολιτικούς, είναι ότι βλέπουν την πολιτική ως επάγγελμα- μέσο βιοπορισμού, από το οποίο εξαρτώνται για να ζήσουν ή για να διατηρήσουν το επίπεδο διαβίωσης τους.  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό είναι το τέλος ενός πολιτικού.  Αν ο πολιτικός δεν είναι πρώτα από όλα ενεργός πολίτης, αν δεν είναι προτεραιότητά του  να αλλάξει τον κόσμο, τότε έχει ευνουχιστεί.  Τότε είναι εξουσιαστής, όχι πολιτικός, γιατί δεν τον ενδιαφέρουν κατά προτεραιότητα τα κοινά – η Πόλις- αλλά τα αγαθά της εξουσίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλοι οι πολιτικοί θέλουν κάτι να βελτιώσουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι για ποιους αυτό αποτελεί την πρώτη τους προτεραιότητα.

Πραγματικά, είναι μια μεγάλη τιμή να μπορείς να προσφέρεις στην κοινωνία από μια θέση λήψης αποφάσεων.  Πρέπει να είσαι διπλά πολίτης τότε, μία γιατί αυτό είσαι και μία γιατί αυτή είναι η ευθύνη που αναλαμβάνεις απέναντι στους συμπολίτες σου. Ο χρόνος που η κοινωνία σε επιλέγει να την υπηρετήσεις πρέπει να μην πάει χαμένος. Καμία ευκαιρία δεν πρέπει να πάει χαμένη.  Η συμμετοχή στα κοινά με θεσμικό ρόλο είναι μια τεράστια ευκαιρία να αλλάξεις την καθημερινότητα. Ο δρόμος δεν μπορεί παρά να είναι ένας:  Όραμα και δουλειά, δουλειά, δουλειά.

Χωρίς δουλειά και προσοχή στις λεπτομέρειες, ακόμη και το καλύτερο όραμα, ακόμη και η πιο ωραία ιδέα μπορεί να χαθεί. 

Πολιτικός ο ισότιμος πολίτης

Όπως ο  ενεργός πολίτης έτσι και ο πολιτικός δεν έχουν ανάγκη από κοινωνικές ιεραρχίες. Κανένας πολίτης δεν βρίσκεται σε υψηλότερο βάθρο από κανέναν άλλον.  Είναι μεγάλη τιμή και ευθύνη να είσαι πολιτικός, τίποτε παραπάνω. Το να είσαι πολιτικός σημαίνει να είσαι ακόμη πιο ίσος με κάθε συμπολίτη μας ξεχωριστά, γιατί δεν εκπροσωπείς τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκεις, αλλά όλη την κοινωνία.

Στην εποχή μας αυτό σημαίνει εκτός των άλλων άμεση επικοινωνία. Με τα σύγχρονα εργαλεία του διαδικτύου, είναι ευκολότερο να αποκαταστήσουμε την αμεσότητα στην επικοινωνία των πολιτών που παλεύουν για την αλλαγή της κοινωνίας χωρίς άμεση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων με τους πολίτες που επιλέγονται για να αλλάξουν την κοινωνία συμμετέχοντας στην λήψη αποφάσεων. Ο χρόνος συνεχίζει να βάζει περιορισμούς, όμως ακόμη κι αν δεν είναι πάντα τέλεια, η επικοινωνία αυτή θεωρείται πλέον δεδομένη.

Συμπερασματικά. Ο «πολιτικός» είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.  Αν έχει σαν προσωπική του προτεραιότητα να βελτιώσει την κοινωνία, έχει  ξεκάθαρο όραμα, βάζει τον πήχη ψηλά και δουλεύει σκληρά, κτίζοντας  κοινωνική συναίνεση μπορεί να πετύχει σημαντικές αλλαγές και να κάνει πράξη όνειρα και  οράματα για μια δίκαιη, ανθρώπινη και βιώσιμη κοινωνία.  Είναι ένας ίσος μεταξύ ίσων, ένας καθημερινός πολίτης με μεγαλύτερη ευθύνη στους ώμους του. Την ευθύνη να μη χάσει την ευκαιρία να αλλάξει τον κόσμο.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Free Sunday στις 6 Ιουνίου 2010

Τι μας προσφέρει η βιοποικιλότητα; Το οξυγόνο, το πόσιμο νερό, την τροφή, τα πάντα. Είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από τις υπηρεσίες των φυσικών οικοσυστημάτων. Η βιοποικιλότητα είναι ο δείκτης ποιότητάς τους.

Η Κλιματική Αλλαγή απειλεί την Βιοποικιλότητα και η συνεχόμενη απώλεια Βιοποικιλότητας μειώνει τις πιθανότητές μας να αντεπεξέλθουμε στην Κλιματική Αλλαγή.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η ραγδαία απώλεια της βιοποικιλότητας όπως και η Κλιματική Αλλαγή, οφείλεται στην κατανάλωση των φυσικών πόρων (ορυκτά, καλλιεργήσιμο χώμα, πόσιμο νερό, καθαρός αέρας)  της Γης  μέσα σε λίγες μόνο δεκαετίες. Η κατανάλωση αυτή στηρίζεται στην αυξανόμενη παραγωγή ενέργειας και οδηγεί σε σειρά επιπτώσεων όπως οι εκπομπές αέριων ρύπων αλλά και η σταδιακή καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων (θάλασσα, έδαφος, δάση, λίμνες, βάλτοι, ποτάμια κτλ).

 Στα χερσαία φυσικά οικοσυστήματα είναι αποθηκευμένος τρεις φορές περισσότερος άνθρακας από ότι στην ατμόσφαιρα. Μια μεγάλη ποσότητα αυτού είναι αποθηκευμένη σε μορφή μεθανίου στα παγωμένα εδάφη της Σιβηρίας. Όταν η παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί περισσότερο από  2ο C, τα εδάφη αυτά θα αρχίσουν να ξεπαγώνουν και πολύ γρήγορα η συγκέντρωση αερίων άνθρακα στην ατμόσφαιρα θα αυξηθεί σημαντικά αυξάνοντας την παγκόσμια θερμοκρασία  κατά 3ο C.  Με 3ο C αύξηση αναμένεται η καταστροφή των τροπικών δασών που αποτελούν τεράστιες αποθήκες άνθρακα. Η καταστροφή τους θα σημάνει την περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας και το ντόμινο κατάρρευσης των οικοσυστημάτων θα συνεχιστεί. Για την ακρίβεια, η τελευταία μας ευκαιρία για να διατηρήσουμε τον πλανήτη φιλόξενο είναι να αποφύγουμε αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από 1,5 με 2ο C. Η τελευταία μας λοιπόν ευκαιρία είναι δράσουμε σήμερα, αύριο, στα επόμενα 1-3 χρόνια και να αποφασίσουμε τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας που θα προλάβουν την ανθρωπογενή καταστροφή της ζωής στη Γη.

 Οι προσδοκίες για μια διάδοχη του πρωτοκόλλου του Κιότο παγκόσμια συμφωνία για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής κατέρρευσαν στην Κοπεγχάγη. Κατά κάποιο τρόπο ξεκινάμε από το μηδέν. Δεν είναι ότι διαγράφηκε η δουλειά που έγινε τόσα χρόνια. Τα θεσμικά κεκτημένα  του Πρωτοκόλλου του Κιότο αποτελούν μια ζωντανή βάση οποιασδήποτε συμφωνίας. Τα μέτρα για τον περιορισμό των ρύπων σε πολλές χώρες είναι σε ισχύ και η παγκόσμια εμπειρία μας επιτρέπει να κινηθούμε γρήγορα και να σταματήσουμε να προκαλούμε Κλιματική Αλλαγή. Η αυξανόμενη κατανόηση της ανθρωπότητας για τους κινδύνους από τον τρόπο ζωής μας και τις αναγκαίες αλλαγές είναι μια πραγματικότητα που επιτρέπει όσα μέτρα αποφασιστούν να εφαρμοστούν. Όμως κανένας δε γνωρίζει το πλαίσιο, το χρονοδιάγραμμα και τον στόχο των νέων διαπραγματεύσεων. Το κενό αυτό προσπαθεί να καλύψει η ενδιάμεση παγκόσμια συνδιάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στη Βόννη της Γερμανίας.

 Οι αναπτυγμένες χώρες και οι πλούσιοι πολίτες ευθύνονται για την Κλιματική Αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας.  Ολόκληρη η Αφρική καταναλώνει μόλις διπλάσια ενέργεια από το νησί του Μανχάταν στην Νέα Υόρκη.  Πρόσφατα όμως οι βιομηχανικοί γίγαντες του αναπτυσσόμενου κόσμου Κίνα, Ινδία, Βραζιλία κτλ άρχισαν να καταναλώνουν μαζικά φυσικούς πόρους έτσι ώστε ακόμη και μόνο η δική τους κατανάλωση αρκεί για να καταστραφεί ο πλανήτης.

 Πρέπει να αλλάξουμε συνολικά πορεία και κομμάτι αυτών των αλλαγών είναι οι πολιτικές ανάσχεσης της βιοποικιλότητας. Με βάση το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Βιοποικιλότητα, η ΕΕ θα κατάφερνε να ανασχέσει την ευρωπαϊκή απώλεια βιοποικιλότητας και να αποκαταστήσει τα φυσικά οικοσυστήματα έως το 2010. Παράλληλα, δεσμεύτηκε μαζί με άλλους 130 παγκόσμιους ηγέτες, στο πλαίσιο της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Βιοποικιλότητα, έως το 2010 να πετύχει σημαντική μείωση του ρυθμού απώλειας βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

 Ο ρυθμός απώλειας βιοποικιλότητας έχει μειωθεί, αλλά η κατάσταση συνεχίζει να είναι δυσοίωνη με τους επιστήμονες να αναμένουν περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της βιοποικιλότητας στη Γη. 42% των ενδημικών θηλαστικών, 43% των πτηνών, 45% των πεταλούδων, 30% των αμφιβίων, 45% των ερπετών και 52% των ψαριών του γλυκού νερού κινδυνεύουν να εκλείψουν στην Ευρώπη. Τα περισσότερα από τα σημαντικά αποθέματα θαλασσίων ιχθύων, βρίσκονται κάτω από τα ασφαλή βιολογικά όρια, ενώ περίπου 800 φυτικά είδη στην Ευρώπη κινδυνεύουν να εξαλειφθούν παγκοσμίως.

 Πολλή δουλειά μπροστά μας και λίγος χρόνος. Μερικές φορές όμως το ερώτημα δεν είναι αν θα τα καταφέρουμε. Δεν έχουμε άλλο δρόμο παρά να τα καταφέρουμε.