kriton arsenis blog

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο ένθετο “Ν Βusiness” της εφημερίδας “ΤΑ ΝΕΑ”  στις 15 Ιουνίου 2010

Η πολιτική της αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης έχει δύο στάδια. Το πρώτο ήταν η αποφυγή της χρεοκοπίας. Το δεύτερο είναι αντιμετώπιση της ανεργίας και της ύφεσης.

Βασική βιομηχανία μας είναι ο τουρισμός. Υπολογίζεται ότι το 2009 συνέβαλε κατά 18,5% στην απασχόληση και 15,2% στο ΑΕΠ. Πρέπει να δούμε πως θα κάνουμε τη βαριά μας αυτή βιομηχανία ακόμη πιο ανταγωνιστική, ακόμη πιο κερδοφόρα αλλά και με ακόμη με ακόμη μεγαλύτερη συμβολή στην απασχόληση.

Το μαζικό μοντέλο τουρισμού που αναμφίβολα εξυπηρέτησε την Ελλάδα για πολλές δεκαετίες, βρίσκεται σε κρίση. Κάποτε κτίζαμε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια και αυτά γέμιζαν από την κάθε χρόνο μεγαλύτερη προσέλευση τουριστών. Περισσότερες κλίνες και δωμάτια σήμαινε καλύτερα εισοδήματα. Κτίσαμε όμως αρκετά. Πολλά από τα διαμάντια του ελληνικού τουρισμού έχουν θαμπώσει, έχουν χάσει ήδη μεγάλο ποσοστό της φυσιογνωμίας τους. Τα τοπία τους θυμίζουν χρονιά με τη χρονιά τα υπερδομημένα παράλια της Αττικής. Όλα αυτά έχουν επιπτώσεις. Ξενοδοχεία κλείνουν μαζικά στην Ρόδο, οι κατά κεφαλή ημέρες διαμονής και το τουριστικό εισόδημα μειώνεται στην Σαντορίνη, και αντίστοιχα στην Κρήτη, στη Κω και όλους τους σημαντικούς ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς.

Κανένας δεν ταξιδεύει για να απολαύσει ένα στην ιδανική περίπτωση εξαιρετικό δωμάτιο. Ταξιδεύει για όλα τα άλλα. Ταξιδεύει για τη μοναδική εμπειρία που μπορεί να του δώσει κάθε τόπος. Θέλει να γευτεί, να αγγίξει, να ακούσει, να μυρίσει και να δει έναν τόπο. Τον γεύεται μέσα από τις τοπικές συνταγές και τα τοπικά προϊόντα, τον αγγίζει μέσα από την τοπική τέχνη και χειροτεχνία, μέσα από την τοπική αρχιτεκτονική, τον ακούει μέσα από την τοπική μουσική, μέσα από την ντοπιολαλιά, τον μυρίζει την άνοιξη στα μονοπάτια που περπατά, στις μυρωδιές της τοπικής κουζίνας, τον βλέπει στο τοπίο, στην πολιτιστική κληρονομιά, στη μοναδική φύση κάθε τόπου.

Για να προσφέρει ένας τόπος αυτές τις εμπειρίες, πρέπει να αναπτύξει μικρομεσαίες επιχειρήσεις με αλληλοσυμπληρωματικότητα. Επιχειρηματίες που παράγουν τα τοπικά προϊόντα που θα βρίσκει ο επισκέπτης στις μικρομεσαίες τουριστικές μονάδες οι οποίες θα αναπτύσσονται με σεβασμό στην τοπική αρχιτεκτονική και το περιβάλλον, σε τόπους με μεγάλες προστατευόμενες περιοχές όπου μικρές επιχειρήσεις θα αναπτύσσουν δραστηριότητες ξενάγησης, τόπους που θα επενδύουν στην προστασία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, με μικρές επιχειρήσεις που θα παράγουν τοπική τέχνη και χειροτεχνία, αλλά και άλλες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που θα στηρίζονται στην καινοτομία για να δημιουργήσουν προϊόντα ποιότητας. Τόπους όπου δυνατά σύμφωνα ποιότητας θα εγγυώνται ένα καλύτερο μέλλον όπου το τουριστικό εισόδημα θα είναι σταθερό και υψηλότερο και θα μοιράζεται σε περισσότερους δημιουργώντας απασχόληση και μια υγιή τοπική οικονομία.

Παρόμοια στην παραθεριστική κατοικία. Στόχος θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη της παραθεριστικής κατοικίας υψηλής ποιότητας μέσα από την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού πλούτου της χώρας με αποκατάσταση και αναβίωση εγκαταλελειμμένων οικισμών, αναστηλώσεις σε υφιστάμενους παραδοσιακούς οικισμούς και αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού δυναμικού. Η ανάπτυξη παραθεριστικού τουρισμού σε παλαιούς οικισμούς δρα συνεργατικά με την τουριστική ανάπτυξη και ενισχύει την αειφόρο ανάπτυξη. Επιτρέπει την ανάπτυξη τοπικών επαγγελμάτων υψηλής ειδίκευσης, αλλά και την κατά πολύ καλύτερη αναδιανομή εσόδων στις τοπικές κοινωνίες.

Στόχος μας θα πρέπει να είναι ο τουρισμός των δίκαιων τιμών.

Δίκαια τιμή σημαίνει, όταν πληρώνω για ένα προϊόν ή υπηρεσία, η εμπειρία που απολαμβάνω και η ωφέλεια που νιώθω να με κάνει να μην νιώθω την τσέπη μου πιο άδεια. Δίκαια τιμή σημαίνει αν ο παραγωγός του προϊόντος ή της υπηρεσίας εξασφαλίζει ένα αξιοβίωτο εισόδημα από αυτή του την ενασχόληση.

Αυτό είναι το μοντέλο τουρισμού που μπορεί να δώσει απαντήσεις στην ανεργία και την ύφεση. Αυτό το μοντέλο τουρισμού που σήμερα αντιπροσωπεύει το 3% του ελληνικού τουρισμού αλλά είναι το πιο γρήγορα αναπτυσσόμενο τμήμα του, θα θέλαμε να το δούμε να γίνεται γρήγορα κυρίαρχο φέρνοντας πλούτο στις τοπικές κοινωνίες, φέρνοντας υπερηφάνεια για όσα ξεχωρίζουν κάθε τόπο, φέρνοντας ελπίδα στη γενιά μου και στις γενιές που έρχονται.

Δε σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις υφιστάμενες επενδύσεις στον τουρισμό. Αλλά ούτε πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στον μαζικό μη ποιοτικό τουρισμό. Το μέλλον ανήκει σε τουριστικές δραστηριότητες μικρής ή μεσαίας κλίμακας που στηρίζονται στην προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο “Βήμα Ιδεών” της εφημερίδας “ΤΟ ΒΗΜΑ”  το Σάββατο 5 Ιουνίου 2010

http://www.vimaideon.gr/Article.aspx?d=20100605&nid=15981498&sn=%CE%9A%CE%A5%CE%A1%CE%99%CE%9F

Με το που ανακοινώθηκε η υποψηφιότητα μου για τις ευρωεκλογές, άρχισα να δέχομαι ερωτήσεις όπως «πώς νιώθεις τώρα που είσαι πολιτικός;». Η αλήθεια είναι ότι αυτές οι ερωτήσεις μου δημιουργούσαν την απορία:  όταν  ένας πολίτης είναι ενεργός από μαθητής στο περιβαλλοντικό κίνημα ή άλλα κομμάτια της κοινωνίας των πολιτών, γιατί δεν είναι πολιτικός ήδη και  τι αλλάζει όταν γίνεται «πολιτικός»;

Τι διαφοροποιεί τον πολιτικό από τον ενεργό πολίτη στην πράξη;

Η απάντηση είναι απλή. Η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Ο ενεργός πολίτης συνήθως δε συμμετέχει άμεσα στη λήψη αποφάσεων. Κινητοποιεί την κοινή γνώμη και ενεργοποιεί τους δημόσιους φορείς προκειμένου να βελτιωθεί η κοινωνία. Ασκεί τη δύναμη που του δίνει η δημοκρατία  για να αναδείξει θέματα που αφορούν τη λειτουργία της κοινωνίας μας και να τα εντάξει στον κοινωνικό διάλογο.  Εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν. Παρόμοια και ο πολιτικός,  εντοπίζει κενά και δρα για να αντιμετωπιστούν, όμως βασικό του εργαλείο είναι η συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων που του προσφέρει ο θεσμικός του ρόλος .

Ο πολιτικός, λοιπόν, είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. 

Ποιος έχει μεγαλύτερη δύναμη;

Αυτός που θα έχει ξεκάθαρο όραμα, θα δουλέψει περισσότερο και θα δημιουργήσει περισσότερες συμμαχίες.  Αναμφίβολα, ένας ενεργός πολίτης αν συγκεντρώσει την υποστήριξη και άλλων ενεργών πολιτών και ομάδων πολιτών γύρω από το όραμα του, τότε μπορεί να επηρεάσει ή και να ανατρέψει αποφάσεις θεσμικών οργάνων. Από την άλλη, αυτό θα χρειαστεί πολύ δουλειά και στοχοπροσήλωση.

Ένας πολιτικός, αν έχει διευρυμένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων,  μπορεί  πολύ πιο εύκολα να διαμορφώσει πολιτικές.  Αν όμως δεν έχει ξεκάθαρο όραμα, δεν δουλέψει αρκετά για να κατανοήσει ολοκληρωμένα τα προβλήματα και να δώσει ολοκληρωμένες λύσεις, να εξηγήσει στους πολίτες τις επιλογές του και να κερδίσει δίκαια την υποστήριξή τους,  θα χάσει.  Τη δύναμη την έχει αυτός που έχει ως προτεραιότητα να «αλλάξει τον κόσμο» και το κάνει δημιουργώντας συναινέσεις για αλλαγές.

Υπάρχουν φορές που οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν ακόμη και αν δεν υπάρχει πλειοψηφική υποστήριξη. Αν εξηγηθούν ολοκληρωμένα τα κίνητρα της απόφασης και αυτή συνάδει με αρχές για τις οποίες ο πολιτικός μάχεται, τότε οι αποφάσεις αυτές μπορεί να γίνουν αποδεκτές. 

Σε καμία περίπτωση όμως πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η τέχνη του ονείρου και του οράματος για μια καλύτερη κοινωνία. Αν δεν πιστεύεις ότι τα αδύνατα μπορούν να γίνουν δυνατά, καλύτερα είναι να πηγαίνεις σπίτι σου.

Η πολιτική είναι δουλειά – πολύ δουλειά.

Μια συνήθης κατηγορία για τους πολιτικούς, είναι ότι βλέπουν την πολιτική ως επάγγελμα- μέσο βιοπορισμού, από το οποίο εξαρτώνται για να ζήσουν ή για να διατηρήσουν το επίπεδο διαβίωσης τους.  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό είναι το τέλος ενός πολιτικού.  Αν ο πολιτικός δεν είναι πρώτα από όλα ενεργός πολίτης, αν δεν είναι προτεραιότητά του  να αλλάξει τον κόσμο, τότε έχει ευνουχιστεί.  Τότε είναι εξουσιαστής, όχι πολιτικός, γιατί δεν τον ενδιαφέρουν κατά προτεραιότητα τα κοινά – η Πόλις- αλλά τα αγαθά της εξουσίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλοι οι πολιτικοί θέλουν κάτι να βελτιώσουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι για ποιους αυτό αποτελεί την πρώτη τους προτεραιότητα.

Πραγματικά, είναι μια μεγάλη τιμή να μπορείς να προσφέρεις στην κοινωνία από μια θέση λήψης αποφάσεων.  Πρέπει να είσαι διπλά πολίτης τότε, μία γιατί αυτό είσαι και μία γιατί αυτή είναι η ευθύνη που αναλαμβάνεις απέναντι στους συμπολίτες σου. Ο χρόνος που η κοινωνία σε επιλέγει να την υπηρετήσεις πρέπει να μην πάει χαμένος. Καμία ευκαιρία δεν πρέπει να πάει χαμένη.  Η συμμετοχή στα κοινά με θεσμικό ρόλο είναι μια τεράστια ευκαιρία να αλλάξεις την καθημερινότητα. Ο δρόμος δεν μπορεί παρά να είναι ένας:  Όραμα και δουλειά, δουλειά, δουλειά.

Χωρίς δουλειά και προσοχή στις λεπτομέρειες, ακόμη και το καλύτερο όραμα, ακόμη και η πιο ωραία ιδέα μπορεί να χαθεί. 

Πολιτικός ο ισότιμος πολίτης

Όπως ο  ενεργός πολίτης έτσι και ο πολιτικός δεν έχουν ανάγκη από κοινωνικές ιεραρχίες. Κανένας πολίτης δεν βρίσκεται σε υψηλότερο βάθρο από κανέναν άλλον.  Είναι μεγάλη τιμή και ευθύνη να είσαι πολιτικός, τίποτε παραπάνω. Το να είσαι πολιτικός σημαίνει να είσαι ακόμη πιο ίσος με κάθε συμπολίτη μας ξεχωριστά, γιατί δεν εκπροσωπείς τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκεις, αλλά όλη την κοινωνία.

Στην εποχή μας αυτό σημαίνει εκτός των άλλων άμεση επικοινωνία. Με τα σύγχρονα εργαλεία του διαδικτύου, είναι ευκολότερο να αποκαταστήσουμε την αμεσότητα στην επικοινωνία των πολιτών που παλεύουν για την αλλαγή της κοινωνίας χωρίς άμεση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων με τους πολίτες που επιλέγονται για να αλλάξουν την κοινωνία συμμετέχοντας στην λήψη αποφάσεων. Ο χρόνος συνεχίζει να βάζει περιορισμούς, όμως ακόμη κι αν δεν είναι πάντα τέλεια, η επικοινωνία αυτή θεωρείται πλέον δεδομένη.

Συμπερασματικά. Ο «πολιτικός» είναι ένας ενεργός πολίτης με συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.  Αν έχει σαν προσωπική του προτεραιότητα να βελτιώσει την κοινωνία, έχει  ξεκάθαρο όραμα, βάζει τον πήχη ψηλά και δουλεύει σκληρά, κτίζοντας  κοινωνική συναίνεση μπορεί να πετύχει σημαντικές αλλαγές και να κάνει πράξη όνειρα και  οράματα για μια δίκαιη, ανθρώπινη και βιώσιμη κοινωνία.  Είναι ένας ίσος μεταξύ ίσων, ένας καθημερινός πολίτης με μεγαλύτερη ευθύνη στους ώμους του. Την ευθύνη να μη χάσει την ευκαιρία να αλλάξει τον κόσμο.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Free Sunday στις 6 Ιουνίου 2010

Τι μας προσφέρει η βιοποικιλότητα; Το οξυγόνο, το πόσιμο νερό, την τροφή, τα πάντα. Είμαστε απόλυτα εξαρτημένοι από τις υπηρεσίες των φυσικών οικοσυστημάτων. Η βιοποικιλότητα είναι ο δείκτης ποιότητάς τους.

Η Κλιματική Αλλαγή απειλεί την Βιοποικιλότητα και η συνεχόμενη απώλεια Βιοποικιλότητας μειώνει τις πιθανότητές μας να αντεπεξέλθουμε στην Κλιματική Αλλαγή.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η ραγδαία απώλεια της βιοποικιλότητας όπως και η Κλιματική Αλλαγή, οφείλεται στην κατανάλωση των φυσικών πόρων (ορυκτά, καλλιεργήσιμο χώμα, πόσιμο νερό, καθαρός αέρας)  της Γης  μέσα σε λίγες μόνο δεκαετίες. Η κατανάλωση αυτή στηρίζεται στην αυξανόμενη παραγωγή ενέργειας και οδηγεί σε σειρά επιπτώσεων όπως οι εκπομπές αέριων ρύπων αλλά και η σταδιακή καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων (θάλασσα, έδαφος, δάση, λίμνες, βάλτοι, ποτάμια κτλ).

 Στα χερσαία φυσικά οικοσυστήματα είναι αποθηκευμένος τρεις φορές περισσότερος άνθρακας από ότι στην ατμόσφαιρα. Μια μεγάλη ποσότητα αυτού είναι αποθηκευμένη σε μορφή μεθανίου στα παγωμένα εδάφη της Σιβηρίας. Όταν η παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί περισσότερο από  2ο C, τα εδάφη αυτά θα αρχίσουν να ξεπαγώνουν και πολύ γρήγορα η συγκέντρωση αερίων άνθρακα στην ατμόσφαιρα θα αυξηθεί σημαντικά αυξάνοντας την παγκόσμια θερμοκρασία  κατά 3ο C.  Με 3ο C αύξηση αναμένεται η καταστροφή των τροπικών δασών που αποτελούν τεράστιες αποθήκες άνθρακα. Η καταστροφή τους θα σημάνει την περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας και το ντόμινο κατάρρευσης των οικοσυστημάτων θα συνεχιστεί. Για την ακρίβεια, η τελευταία μας ευκαιρία για να διατηρήσουμε τον πλανήτη φιλόξενο είναι να αποφύγουμε αύξηση της θερμοκρασίας πάνω από 1,5 με 2ο C. Η τελευταία μας λοιπόν ευκαιρία είναι δράσουμε σήμερα, αύριο, στα επόμενα 1-3 χρόνια και να αποφασίσουμε τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας που θα προλάβουν την ανθρωπογενή καταστροφή της ζωής στη Γη.

 Οι προσδοκίες για μια διάδοχη του πρωτοκόλλου του Κιότο παγκόσμια συμφωνία για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής κατέρρευσαν στην Κοπεγχάγη. Κατά κάποιο τρόπο ξεκινάμε από το μηδέν. Δεν είναι ότι διαγράφηκε η δουλειά που έγινε τόσα χρόνια. Τα θεσμικά κεκτημένα  του Πρωτοκόλλου του Κιότο αποτελούν μια ζωντανή βάση οποιασδήποτε συμφωνίας. Τα μέτρα για τον περιορισμό των ρύπων σε πολλές χώρες είναι σε ισχύ και η παγκόσμια εμπειρία μας επιτρέπει να κινηθούμε γρήγορα και να σταματήσουμε να προκαλούμε Κλιματική Αλλαγή. Η αυξανόμενη κατανόηση της ανθρωπότητας για τους κινδύνους από τον τρόπο ζωής μας και τις αναγκαίες αλλαγές είναι μια πραγματικότητα που επιτρέπει όσα μέτρα αποφασιστούν να εφαρμοστούν. Όμως κανένας δε γνωρίζει το πλαίσιο, το χρονοδιάγραμμα και τον στόχο των νέων διαπραγματεύσεων. Το κενό αυτό προσπαθεί να καλύψει η ενδιάμεση παγκόσμια συνδιάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στη Βόννη της Γερμανίας.

 Οι αναπτυγμένες χώρες και οι πλούσιοι πολίτες ευθύνονται για την Κλιματική Αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας.  Ολόκληρη η Αφρική καταναλώνει μόλις διπλάσια ενέργεια από το νησί του Μανχάταν στην Νέα Υόρκη.  Πρόσφατα όμως οι βιομηχανικοί γίγαντες του αναπτυσσόμενου κόσμου Κίνα, Ινδία, Βραζιλία κτλ άρχισαν να καταναλώνουν μαζικά φυσικούς πόρους έτσι ώστε ακόμη και μόνο η δική τους κατανάλωση αρκεί για να καταστραφεί ο πλανήτης.

 Πρέπει να αλλάξουμε συνολικά πορεία και κομμάτι αυτών των αλλαγών είναι οι πολιτικές ανάσχεσης της βιοποικιλότητας. Με βάση το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Βιοποικιλότητα, η ΕΕ θα κατάφερνε να ανασχέσει την ευρωπαϊκή απώλεια βιοποικιλότητας και να αποκαταστήσει τα φυσικά οικοσυστήματα έως το 2010. Παράλληλα, δεσμεύτηκε μαζί με άλλους 130 παγκόσμιους ηγέτες, στο πλαίσιο της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Βιοποικιλότητα, έως το 2010 να πετύχει σημαντική μείωση του ρυθμού απώλειας βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

 Ο ρυθμός απώλειας βιοποικιλότητας έχει μειωθεί, αλλά η κατάσταση συνεχίζει να είναι δυσοίωνη με τους επιστήμονες να αναμένουν περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της βιοποικιλότητας στη Γη. 42% των ενδημικών θηλαστικών, 43% των πτηνών, 45% των πεταλούδων, 30% των αμφιβίων, 45% των ερπετών και 52% των ψαριών του γλυκού νερού κινδυνεύουν να εκλείψουν στην Ευρώπη. Τα περισσότερα από τα σημαντικά αποθέματα θαλασσίων ιχθύων, βρίσκονται κάτω από τα ασφαλή βιολογικά όρια, ενώ περίπου 800 φυτικά είδη στην Ευρώπη κινδυνεύουν να εξαλειφθούν παγκοσμίως.

 Πολλή δουλειά μπροστά μας και λίγος χρόνος. Μερικές φορές όμως το ερώτημα δεν είναι αν θα τα καταφέρουμε. Δεν έχουμε άλλο δρόμο παρά να τα καταφέρουμε.

Hμέρα Γης θα έπρεπε να είναι αφορμή γιορτής για όλους μας. Η Γη μάς προσφέρει τη ζωή. Παρά τις δίκες μας επεμβάσεις, αντέχει ακόμη και συνεχίζει ακάθεκτη. Ακόμη και στις τσιμεντουπόλεις μας η άνοιξη είναι πραγματική επανάσταση.

Το τελευταίο διάστημα φαίνεται να έχουμε εξαπολύσει έναν πόλεμο εναντίον της Γης. Τα άσχημα νέα είναι ότι κερδίζουμε.

Στον ψυχρό πόλεμο όλοι ελπίζαμε ότι ο Ρέιγκαν ή ο Γκορμπατσόφ δεν θα πατήσουν τελικά εκείνο το κουμπί που θα πυροδοτούσε τον πρώτο πυρηνικό πύραυλο και θα ξεκινούσε έναν πόλεμο δίχως αύριο. Ο κίνδυνος αυτός προς το παρόν αποσοβήθηκε, αλλά ένα άλλο κουμπί κρίνει καθημερινά το δικό μας αύριο. Είναι το κουμπί που πατάμε όλοι για να ανάψουμε φώτα, συσκευές, αυτοκίνητα, μηχανές εργοστασίων κτλ. Το κουμπί αυτό οδηγεί στην κατανάλωση ενέργειας, αλλά και στην εξάντληση όσων προσφέρει η Γη. Ξέρουμε πλέον ότι ο υπερσπάταλος ενεργειακά και περιβαλλοντικά τρόπος ζωής μάς οδηγεί σε συσσώρευση διοξειδίου το άνθρακα και άλλων αερίων που δεσμεύουν περισσότερη θερμοκρασία στη γήινη ατμόσφαιρα και αλλάζουν ριζικά το κλίμα, κάνοντας τη Γη αφιλόξενη. Σε πολλά μέρη του κόσμου αυτό είναι ήδη ορατό.

Τα παγόβουνα και οι παγετώνες λιώνουν γρηγορότερα από ό,τι εκτιμούσαμε – σημειώστε ότι όταν λιώσουν οι πάγοι των Ιμαλαΐων θα απειληθεί η πρόσβαση σε νερό του 22% του παγκόσμιου πληθυσμού. Αντίστοιχες επιπτώσεις αναμένονται στο Κιλιμάντζαρο, στις Άνδεις και αλλού. Η έννοια «περιβαλλοντικός πρόσφυγας» δεν είναι πια σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Υπάρχουν ήδη 20 εκατομμύρια και έως το 2050 αναμένεται να φτάσουν τα 500.

Η μεγάλη πρόκληση της ανθρωπότητας είναι πώς θα σταματήσει να συσσωρεύει άνθρακα στην ατμόσφαιρα και πώς θα αρχίσει να τον ξαναποθηκεύει στη Γη. Βασικός σύμμαχός μας τα δάση και η βλάστηση. Γιατί, όπως μαθαίναμε στο δημοτικό, τα φυτά μέσω της φωτοσύνθεσης δεσμεύουν το διοξείδιο του άνθρακα και το μετατρέπουν σε  φύλλα, κορμούς, ρίζες και τελικά χώμα.

Τα νέα και εδώ άσχημα. Σε 7 μόλις χρόνια χάθηκε περισσότερο από «μια Ελλάδα δέντρα» στον Αμαζόνιο – 150 εκατομμύρια στρέμματα. Αν συνεχίσουμε έτσι, το 55% του Αμαζονίου θα έχει χαθεί έως το 2030. Στην Αφρική χάνουμε ετησίως μία Ελβετία δάσος, 40 εκατομμύρια στρέμματα, και λίγο παραπάνω στη Λατινική Αμερική. Στην Ινδονησία κάτι λιγότερο από την έκταση της Σλοβενίας. Υπάρχουν και καλά νέα. Σε κάθε γωνιά της Γης άνθρωποι μαζεύονται σε ομάδες και αλλάζουν νοοτροπίες, πρακτικές και τρόπους ζωής. Πολλές φορές στην παγκόσμια αλλαγή αυτή συμβάλλουν και χώρες. Τέσσερις φορές την έκταση της Ελλάδας έχει δεντροφυτέψει η Κίνα, με εντυπωσιακές επιπτώσεις. Αντίστοιχα προγράμματα δάσωσης στη Ρουάντα είχαν σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί τόσο η ροή των ποταμών προς την πρωτεύουσα, ώστε να μπορεί να ηλεκτροδοτείται πλέον αποκλειστικά με υδροηλεκτρικό εργοστάσιο. Αντίστοιχα παραδείγματα μπορούμε να βρούμε σε κάθε τομέα της καθημερινότητας, σε κάθε μέρος της Γης.

Όπως λέει ο περιβαλλοντολόγος Πολ Χόκεν, αν κοιτάξει κανείς τα δεδομένα θα πρέπει να είναι χαζός για να είναι αισιόδοξος. Αν κοιτάξει όμως τα εκατομμύρια κινήματα πολιτών σε όλο τον κόσμο που παλεύουν για να σταματήσει η καταστροφή του πλανήτη, θα πρέπει να μην έχει καρδιά για να είναι απαισιόδοξος…

http://www.athensvoice.gr/the-paper/article/298/ημέρα-της-γης

Το διακύβευμα της επιχειρηματικής και πολιτικής δράσης είναι πλέον η συνέχιση της ζωής

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “ΕΘΝΟΣ” στις 1.4.2010

Η έννοια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης στο δημόσιο διάλογο, υποδηλώνει την ύπαρξη κρυφού και φανερού κόστους από την επιχειρηματική δραστηριότητα. Τα κόστη αυτά προκύπτουν συχνά από την εφαρμογή τεχνολογιών τις πλήρεις επιπτώσεις των οποίων είτε εκούσια είτε ακούσια καθυστερήσαμε να επισημάνουμε τους. 

Ενώ στον κοινωνικό τομέα η υπευθυνότητα έχει οριστεί συλλογικά μετά από αγώνες για ασφάλεια και υγιεινή, δικαιώματα εργαζομένων και άλλα, στον περιβαλλοντικό τομέα, τα σχετικά επιτεύγματα είναι πιο πρόσφατα, ενώ το μέγεθος των επιπτώσεων στην ανθρώπινη και την πλανητική υγεία ακόμα αποτιμάται και οι μακροπρόθεσμες και συνδυασμένες επιπτώσεις των βιομηχανικών πρακτικών και προϊόντων παραμένουν εν πολλοίς άγνωστες.

Υπάρχει ένας τομέας όπου υπάρχει ευρεία επιστημονική και πολιτική συναίνεση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η βιομηχανική επανάσταση και η παρούσα οργάνωση του τρόπου ζωής της ανθρωπότητας όπως εκπορεύεται από τις ανεπτυγμένες χώρες έχει οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση της συγκέντρωσης αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Αν δεν σταματήσουν να αυξάνονται οι παγκόσμιες εκπομπές έως το 2016 η θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί κατά πάνω από 1,5 – 2^ο C και η καταστροφή των περισσότερων περίπλοκών μορφών ζωής στη Γη θα είναι πλέον προδιαγεγραμμένη.   Ο κύριος όγκος των εκπομπών αερίων προκύπτει από την παρούσα παγκοσμιοποιημένη οικονομία, βασισμένη εν πολλοίς στην υπόθεση της αφθονίας ορυκτών καυσίμων.

Το μέγεθος της απειλής ορίζει και το μέγεθος της ευθύνης απέναντι στη Γη, τους συνανθρώπους μας και τις επόμενες γενιές. Για να μπορούμε να κοιτάμε τα παιδιά μας στα μάτια πρέπει να μεταβάλουμε δραστικά τον τρόπο ζωής μας με βασική κατεύθυνση την  ραγδαία μειώση της χρήσης πόρων. Η απαραίτητη αυτή αλλαγή αφορά, κυρίως τις επιχειρήσεις, ως βασικές μονάδες του παγκοσμιοποιημένου οικονομικού συστήματος.

Ποιος είναι ο τρόπος να μειωθεί δραστικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μιας επιχείρησης;

Η απάντηση είναι διαφορετική για κάθε επιχείρηση. Κατά πάσα πιθανότητα, όμως, περιλαμβάνει δραστικές αναμορφώσεις συστημάτων προμηθειών και διανομής, προσδοκιών κερδών, μείωση ψαλίδας στις αμοιβές, μείωση μεγέθους, ακόμα και επαναπροσδιορισμό της βασικής επιχειρηματικής δραστηριότητας ή οριστική εγκατάλειψη της έννοιας της πώλησης «προϊόντος» υπέρ της παροχής υπηρεσιών. Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αφορούν μια επιχειρηματική δραστηριότητα με κύριο αντικείμενο την αποκατάσταση φυσικών οικοσυστημάτων αλλά και ανθρώπινων κοινωνιών.

Εφόσον το διακύβευμα της επιχειρηματικής και πολιτικής δράσης είναι πλέον η συνέχιση της ζωής στη Γη, ίσως μπορούμε να ελέγξουμε ένα προς ένα τα προϊόντα και εργαλεία του πολιτισμού μας ως προς ένα βασικό κριτήριο: υποστηρίζουν τις βασικές προτεραιότητες της διατήρησης της  ζωής στη Γη; Οι σκουπιδότοποί μας επιβεβαιώνουν γλαφυρά ότι ελάχιστα προϊόντα περνούν αυτόν τον βασικό έλεγχο.

Ουσιαστικά, η παρούσα οικονομική –ή καλύτερα «οικονομικίστικη»-  ορθοδοξία προσδίδει αξία σε μια σειρά από δραστηριότητες οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο άπειρες μορφές ζωής, μεταξύ των οποίων και η ανθρώπινη. Φυσικοί πόροι, πραγματικές πηγές πλούτου, που δημιουργήθηκαν μετά από διεργασίες εκατομμυρίων ετών -δάση, ποτάμια, ορυκτά, ωκεανοί, καθαρός αέρας- εξαντλούνται. Παράλληλα, ο ρυθμός δημιουργίας του πλούτου αυτού καθορίζεται από τους ρυθμούς αναπαραγωγής και αυτοοργάνωσης της φύσης, οι οποίοι είναι βασανιστικά αργοί για την κυρίαρχη σημερινή ανθρώπινη αντίληψη. Εφόσον μιλάμε για ευθύνη, το παράδοξο είναι ηθικό και μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: με τρέχουσες λογιστικές πρακτικές, δημόσιες ή ιδιωτικές, η οικονομική απόδοση της φύτευσης ενός δέντρου είναι πολύ χαμηλότερη από την απόδοση της κοπής του.

Παρόλα αυτά, και ενώ οι αγκυλώσεις κάποιων παραγωγικών διεργασιών ξεπερνούν τη Σοβιετική Ένωση σε παραδοξότητα, πολλοί καυχιούνται για την αποτελεσματική κατανομή πόρων λόγω ελεύθερης και ευέλικτης διαχείρισης. Για να φτάσει ένα αλουμινένιο κουτάκι με αναψυκτικό στον καταναλωτή χρειάζονται 319 ημέρες, από την εξόρυξη του βωξίτη μέχρι τη τελική διανομή[1]. Στο διάστημα αυτό έχει περάσει από πέντε διαφορετικές χώρες και δέκα διαφορετικές επιχειρήσεις, ανάλογα με το στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας.

Το αναψυκτικό πίνεται σε μερικά λεπτά. Το κουτάκι πετιέται σε κλάσματα δευτερολέπτου. Και όλες οι επιχειρήσεις στα ενδιάμεσα στάδια, ίσως να θεωρούν τους εαυτούς τους ως υπεύθυνους εταιρικούς πολίτες.

---

[1] Womack and Jones, 1996, Lean Thinking: Banish Waste and Create Wealth in Your Corporation