kriton arsenis blog

Σκέψεις με αφορμή το σχέδιο νόμου για τις ΑΠΕ

Η Κλιματική Αλλαγή απειλεί πλέον τη ζωή των παιδιών που γεννήθηκαν μέσα στον αιώνα μας. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι, αν δεν δράσουμε άμεσα, το αργότερο ως τα τέλη του αιώνα η Γη θα είναι ένας αφιλόξενος πλανήτης. Κλειδί για να αποφύγουμε τα χειρότερα είναι να παραμείνει η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 1,5 με 2 βαθμούς Κελσίου. Αν ξεπεραστούν οι 2 βαθμοί Κελσίου, υπάρχει άμεσος κίνδυνος για κατάρρευση ντόμινο των φυσικών οικοσυστημάτων που συνιστούν τις σημαντικότερες αποθήκες άνθρακα στη Γη και απορροφούν κάθε χρονιά τις μισές εκπομπές μας. Η κατάρρευση αυτή θα οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα και γρήγορη, μεγάλη και ανεξέλεγκτη αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η τελευταία μας ευκαιρία για να αναστρέψουμε την Κλιματική Αλλαγή είναι να δράσουμε άμεσα προλαμβάνοντας την παγκόσμια θερμοκρασιακή αύξηση  πάνω από 1,5 με 2 βαθμούς κελσίου. Ο χρόνος που μας απομένει λοιπόν για δράση είναι λίγος. Πρέπει έως το 2016 να έχουμε όχι μόνο λάβει τις απαραίτητες αποφάσεις αλλά και να έχουμε αλλάξει πορεία. 

Κανονικά θα έπρεπε να σταματήσουμε άμεσα κάθε εκπομπή. Αυτό μας λέει στην ουσία η έκθεση της επιστημονικής επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Ο στόχος για τον οποίο προσπαθούν τα κράτη του πλανήτη να συμφωνήσουν είναι η  σταδιακή μείωση των εκπομπών και η  απεξάρτηση της ανθρωπότητας από τον άνθρακα στα μέσα του αιώνα. Πολλοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτό δεν θα είναι αρκετό για να αναστραφεί η Κλιματική Αλλαγή. Απαιτείται να αυξήσουμε την απορρόφηση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα προκειμένου να περιοριστεί η συγκέντρωση CO2  το δυνατό εγγύτερα στα 350 ppm. Απαιτείται η απόλυτη προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων. Στα χερσαία φυσικά οικοσυστήματα (δάση, έδαφος, λίμνες, βάλτοι κτλ) βρίσκεται αποθηκευμένος 3 φορές περισσότερος άνθρακας από ότι στην ατμόσφαιρα ενώ τα οικοσυστήματα της Γης συνολικά απορροφούν το 50% των ετήσιων εκπομπών μας. Πρέπει να τα προστατεύσουμε και να τα αυξήσουμε, αυξάνοντας έτσι την απορρόφηση και αποθήκευση του άνθρακα. 

Στο  πλαίσιο αυτό, οι καθόλα απαραίτητες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις αξιοποίησης ΑΠΕ θα πρέπει να γίνονται με τρόπο, ώστε να έχουν τις λιγότερες δυνατό αρνητικές συνέπειες στα φυσικά οικοσυστήματα και στις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων στην αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής. Παράλληλα, αν και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς φαινομενικά δεν προσφέρει στην αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής, είναι μάλλον αδύνατο να αναπτύξουμε ένα νέο βιώσιμο ανθρώπινο πρότυπο διαβίωσης, ικανό να απαντήσει στην Κλιματική Αλλαγή, χωρίς να την περιλαμβάνει. 

Μια λύση θα ήταν  να προωθούνται κατά προτεραιότητα επενδύσεις αξιοποίησης ΑΠΕ σε περιοχές που δεν θίγονται άλλοι πόροι. Συγκεκριμένα θα μπορούσε να επιλεγεί ένα σύστημα μοριοδότησης με το οποίο θα δημιουργείται μια λίστα προτεραιότητας στην υλοποίηση επενδύσεων ΑΠΕ ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των προτεινόμενων επενδύσεων. 

Θετική μοριοδότηση θα λαμβάνει κάθε επένδυση που προτείνεται π.χ. σε περιοχές:

• Κοντά σε αστικά κέντρα υψηλής ζήτησης (μεγάλα αστικά κέντρα και τουριστικές περιοχές)
• Με διαθέσιμη οδική πρόσβαση
• Με διαθέσιμα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας
• Για τις οποίες υπάρχει θετική γνωμοδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης
• Αλλά και όταν υπάρχει συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στο επενδυτικό κεφάλαιο σε ποσοστό πάνω του 30%

 Αρνητική μοριοδότηση θα λαμβάνει κάθε επένδυση που προτείνεται π.χ. σε περιοχές:

• Προστασίας της φύσης
• Δασών ή δασικές
• Χωρίς διαθέσιμο οδικό δίκτυο
• Χωρίς διαθέσιμο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας
• Μακριά από περιοχές υψηλής κατανάλωσης ενέργειας (μεγάλα αστικά κέντρα και τουριστικές περιοχές)
• Τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους
• Σε οπτική επαφή με μνημεία και παραδοσιακούς οικισμούς
• Που έχουν ήδη αυξημένη χωροθέτηση εγκαταστάσεων αξιοποίησης ΑΠΕ
• Με αρνητική γνωμοδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης

Κάθε κριτήριο μοριοδότησης θα έχει τη δική του ειδική βαρύτητα. Ανάλογα με την τελική βαθμολόγηση, θα μπαίνουν σε σειρά προτεραιότητας έγκρισης και εγκατάστασης οι προτεινόμενες επενδύσεις. Η σειρά αυτή θα ανανεώνεται κάθε φορά που προκύπτει νέα επενδυτική πρόταση.

Το σύστημα αυτό και κάθε βελτιωμένη εκδοχή του θα στοχεύει στην ενθάρρυνση επενδύσεων αξιοποίησης ΑΠΕ που ανταποκρίνονται σε μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και στην αποθάρρυνση επενδυτικών προτάσεων αξιοποίησης ΑΠΕ, και ιδιαίτερα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, σε περιοχές όπου  θίγονται άλλοι ευαίσθητοι πόροι.

Πηγή φώτο:  http://www.arts.yorku.ca/soci/barent/wp-content/images/earth_in_hands.jpg

.

«Από την πρώτη στιγμή που είδα τα στοιχεία για την Κλιματική Αλλαγή, κατανόησα την σημασία των προγραμμάτων δάσωσης. Είναι το μόνο  λογικό, όταν η αποδάσωση συμβάλλει κατά 20-25% στην Κλιματική Αλλαγή, να βάλουμε ως στόχο την αύξηση των δασών» απάντησε η υποψήφια Επίτροπος Διεθνούς Συνεργασίας, Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Διαχείρισης Κρίσεων, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Κρίτωνα Αρσένη κατά την ακρόασή της από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σήμερα το απόγευμα. Η ερώτηση αφορούσε το αν θα υποστηρίξει κατά την θητεία της προγράμματα δάσωσης και αγροδασοκομίας στο  πλαίσιο της νέας χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για την προσαρμογή τους στην Κλιματική Αλλαγή. «Είναι κάτι  που το θεωρώ προτεραιότητα και δεσμεύομαι να κάνω ό,τι μπορώ τόσο στο πλαίσιο του χαρτοφυλακίου μου όσο και σε συνεργασία με τους συναδέλφους μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή» πρόσθεσε η υποψήφια Επίτροπος. 

Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ακρόασης, ο Κρίτων Αρσένης έκανε τις ακόλουθες δηλώσεις: «Η Κλιματική Αλλαγή είναι ένα φαινόμενο που  προκαλέσαμε εμείς, ο αναπτυγμένος κόσμος. Είναι χαρακτηριστικό ότι  ολόκληρη η Αφρικανική ήπειρος καταναλώνει  μόλις την διπλάσια ενέργεια από  το νησί του Μανχάταν στην Νέα Υόρκη. Παρόλα αυτά, οι φτωχότεροι πολίτες των αναπτυσσόμενων χωρών, που δεν έχουν συμβάλει καθόλου στην Κλιματική Αλλαγή, βιώνουν ήδη τις χειρότερες επιπτώσεις. 20 εκατομμύρια είναι οι κλιματικοί πρόσφυγες παγκοσμίως και αν δεν δράσουμε άμεσα θωρακίζοντας αυτούς τους τόπους από τις επερχόμενες κλιματικές αλλαγές, αναμένεται να φτάσουν τα 500 εκατομμύρια έως το 2050. Ήδη σε χώρες όπως η Κίνα, αλλά και η Αιθιοπία και η Ρουάντα και πολλές ακόμη Αφρικανικές χώρες, σημαντικές πρωτοβουλίες δάσωσης και αγροδασοκομίας αυξάνουν την αγροτική παραγωγικότητα, βελτιώνουν την πρόσβαση ολόκληρων πόλεων σε νερό αλλά και αυξάνουν την ανθεκτικότητα στην Κλιματική Αλλαγή την ίδια στιγμή που περιορίζουν την φτώχεια. Η νέα Επίτροπος δήλωσε υπέρμαχος τέτοιων εργαλείων αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής και έδωσε και σε εμένα και στους συναδέλφους μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την αίσθηση μιας ικανής υποψήφιας για την σημαντική αυτή θέση».

.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων,  θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις και να έχω και τις δικές σας απόψεις σε ένα ζήτημα που αν και θεμελιώδους σημασίας, είναι πολύ λίγο γνωστό και ανεπαρκώς ερευνημένο. Αφορά τις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων που εξασφαλίζουν τις εύθραυστες ισορροπίες που επιτρέπουν τη ζωή μας στη Γη.  

 Η σημερινή ημέρα μας δίνει αφορμή να εξετάσουμε την ποσοτική συμβολή των υγροτόπων στην αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής. Δυστυχώς το ζήτημα αυτό έχει ερευνηθεί ελάχιστα, καθώς οι μη διαχειριζόμενοι υγρότοποι παραμένουν εκτός του πλαισίου της Διεθνούς Συνθήκης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Απαιτούνται ειδικότερες μελέτες για να έχουμε επαρκή δεδομένα για την ασφαλή λογιστική άνθρακα των υγροτόπων.

 Θα προσπαθήσω να κάνω ένα πρόχειρο υπολογισμό της συγκέντρωσης άνθρακα στους Ελληνικούς υγροτόπους, με βάση τα έως σήμερα στοιχεία από την επιστημονική βιβλιογραφία, ελπίζοντας να συμβάλω στον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας για τις βέλτιστες πολιτικές για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής.

 Με βάσει παλαιότερες έρευνες των Matthews και Fung (1987), του Gorham (1991) και του Mitsch (1993), η μέση συγκέντρωση άνθρακα στα υγροτοπικά εδάφη εκτιμούνταν μεταξύ 21-70 τόνων ανά στρέμμα. Πρόσφατες όμως εκτιμήσεις του Προγράμματος του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (Natural Fix, 2009), ανεβάζουν την συγκέντρωση άνθρακα στους τυρφώνες γενικότερα στους 145 τόνους ανά στρέμμα. Οι υπολογισμοί αυτοί υιοθετούνται ως σημείο αναφοράς για την συγκέντρωση άνθρακα στο σύνολο των υγροτόπων από την ειδική ομάδα εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Βιοποικιλότητα και την Κλιματική Αλλαγή (Working with Nature,  2009).

 Οι Ελληνικοί υγρότοποι υπολογίζονται σε 2 εκατομμύρια στρέμματα. Κατά συνέπεια, αν δεχθούμε την τελευταία παραδοχή, στους υγροτόπους της Ελλάδας είναι αποθηκευμένοι περίπου 300 εκατομμύρια τόνοι άνθρακα. Με βάση τα στοιχεία του ΟΗΕ, αυτό ισοδυναμεί με 1,1 δις τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Οι εκπομπές της Ελλάδας από ανθρωπογενείς δραστηριότητες το 2007 ήταν περίπου 110 εκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα. Με λίγα λόγια η διατήρηση των Ελληνικών υγροτόπων προστατεύει  τη Γη από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ίσες με τις ετήσιες εκπομπές έως και 10 χωρών σαν την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή οι υγρότοποι της Ελλάδας συνεχίζουν να υποβαθμίζονται με τραγικότερη την περίπτωση της προστατευόμενης από τη συνθήκη Ραμσάρ  Λίμνης Κορώνειας που έχει μετατραπεί σε περιστασιακό νερόλακκο. Υπολογίζεται ότι πριν δύο γενεές, η Ελλάδα είχε τριπλάσια έκταση υγροτόπων, που σημαίνει ότι η έως σήμερα καταστροφή των υγροτόπων έχει οδηγήσει σε εκπομπές  20 φορές περισσότερου διοξείδιου του άνθρακα από ότι εκπέμψαμε το 2007.

 Για να καταφέρουμε να αναστρέψουμε την Κλιματική Αλλαγή οφείλουμε να προστατεύσουμε τους υγροτόπους, αλλά και συνολικότερα να κατανοήσουμε τις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων και να τις υπολογίζουμε πάντα όταν σχεδιάζουμε έργα και πολιτικές. Υπηρεσίες, που δεν περιορίζονται στην αποθήκευση άνθρακα αλλά αφορούν την βιοποικιλότητα την οποία φιλοξενούν, την πολύ σημαντική προστασία από πλημμύρες και διάβρωση που παρέχουν, την διατήρηση, εμπλουτισμό και καθαρισμό των αποθεμάτων νερού, τη ρύθμιση του μικροκλίματος και την σύνδεσή τους  με τον πολιτισμό και την εξέλιξη ολόκληρων περιοχών.

 Στη φωτογραφία το Δέλτα του Αχελώου – Πηγή: http://www.panoramio.com/photo/19695797