kriton arsenis blog

http://www.e-perivallon.gr/article.php?id=28

Πώς θα αποτιμούσατε τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης;

Το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό. Απουσία δεσμεύσεων για άμεσες μειώσεις των εκπομπών, έλλειψη χρονοδιαγράμματος για την υπογραφή της διάδοχης του Κιότο νομικά δεσμευτικής συμφωνίας. Ακόμη όμως και αυτή η συμφωνία, που είναι χειρότερη από ό,τι είχαμε προηγούμενα, απορρίφθηκε στην ουσία στην ολομέλεια της συνδιάσκεψης και συμβιβαστικά παρέμεινε ως ένας αστερίσκος στις διαδικαστικές αποφάσεις της Κοπεγχάγης. Κι όμως, δεν απέτυχε εντελώς η Κοπεγχάγη. Οι μεγάλοι ρυπαντές του πλανήτη έφτασαν στο σημείο να αποφασίσουν την κοινή λήψη μέτρων. Αυτή είναι η μόνη κληρονομιά της Κοπεγχάγης στο μέλλον του πλανήτη. Αν δεν προχωρήσουμε άμεσα σε μια υπεύθυνη νομικά δεσμευτική συμφωνία με μετρήσιμους ποσοτικούς στόχους μείωσης και σταδιακής παύσης των εκπομπών μας, ο πλανήτης μας θα γίνει αφιλόξενος. Όμως, όποιος νομίζει ότι έχουμε την επιλογή να αποφύγουμε τη συμφωνία αυτή, λογαριάζει χωρίς τον πλανήτη. Κάθε χρονιά οι επιπτώσεις από την Κλιματική Αλλαγή θα κτυπάνε τόσο βροντερά την πόρτα του σπιτιού του καθενός μας, που δεν θα μπορέσουμε παρά να δράσουμε, όλοι μαζί, για να σταματήσουμε να προκαλούμε αυτή την καταστροφή των ίδιων μας των παιδιών.

Πώς θα χαρακτηρίζατε τις θέσεις των ΗΠΑ και της Κίνας, οι οποίες θεωρούνται κύριες υπεύθυνες για την επιβάρυνση του πλανήτη; Τελικά, η ευθύνη για την κλιματική αλλαγή ποιον βαρύνει;

Απαράδεκτες. Ήταν εξαιτίας τους που δεν καταλήξαμε σε συμφωνία που θα μας επέτρεπε να κοιτάμε τα παιδιά μας στα μάτια. Οι ΗΠΑ, και ο Πρόεδρος Ομπάμα προσωπικά, μπλόκαραν και προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τις διαπραγματεύσεις εδώ και πολλούς μήνες. Να σας θυμίσω ότι μέχρι πολύ πρόσφατα ο Μπάρακ Ομπάμα δεν ήταν γνωστό αν θα έρθει καν στη Συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης. Δέχομαι ότι ο ίδιος πιστεύει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει τόσο γρήγορα στην απαραίτητη αλλαγή της κοινής γνώμης και των θεσμών στις ΗΠΑ, που θα τις επέτρεπαν να συμμετάσχουν σε μια υπεύθυνη νομικά δεσμευτική συμφωνία για το κλίμα. Πιστεύω ότι θα κάνει μεγάλες προσπάθειες στο εσωτερικό των ΗΠΑ, που θα οδηγήσουν σε υπεύθυνη μείωση των εκπομπών τους έως το 2020. Η μεταρρύθμιση, όμως, στο χώρο της υγείας έδειξε ότι έχει μεγάλες μάχες μπροστά του και θέλει να τις δώσει μία μία. Προσωπικά το κατανοώ και του δίνω πίστωση χρόνου, όπως του έδωσε γενναιόδωρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, αυτό δεν δικαιολογεί την προσπάθειά του να μπλοκαριστούν οι διαπραγματεύσεις.
Η Κίνα ανακοίνωσε μέτρα που θα μπορούσαν να είναι και καλύτερα. Από 40-45% μείωση των εκπομπών ανά μονάδα ΑΕΠ οι ειδικοί λένε ότι θα μπορούσε να ανέβει στο 50-55% και ότι μόνο τότε η μείωση θα είχε αποτέλεσμα. Η Κίνα μπορεί να το κάνει και πιστεύω ότι θα το κάνει τελικά. Την ίδια στιγμή, όμως, στο παρασκήνιο, η Κίνα φαινόταν να βάζει χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, που εξαρτώνται οικονομικά από αυτήν, να μπλοκάρουν τις διαπραγματεύσεις.
Και οι δύο υπερδυνάμεις επέδειξαν μια στάση ανώριμη και μη εποικοδομητική. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί δικαιολογία για κανένα μας να μείνει αδρανής απέναντι στην Κλιματική Αλλαγή.
Η Κλιματική Αλλαγή δεν είναι όπως η Πυρηνική Απειλή. Δεν εξαρτάται από τους ηγέτες των υπερδυνάμεων και από το αν αυτοί θα πατήσουν το κουμπί που θα πυροδοτήσει τους πυραύλους. Το κουμπί που οδηγεί τα παιδιά μας σήμερα να κινδυνεύουν να μην πεθάνουν από φυσικά αίτια, αλλά από την Κλιματική Αλλαγή, είναι ο διακόπτης που πιέζουμε για να ανάψουμε τα φώτα στο σπίτι, τα πλυντήρια και τις άλλες οικοσυσκευές, είναι το κλειδί του αυτοκινήτου και ο διακόπτης των μηχανών στα εργοστάσια. Όλοι μας είμαστε συμμέτοχοι σε αυτό το έγκλημα και οι λύσεις θα έρθουν ταυτόχρονα από τη διόρθωση των δικών μας κακών συνηθειών, που οδηγούν σε σπατάλη ενέργειας και πόρων καθημερινά, τη διόρθωση των αντίστοιχων συλλογικών συνηθειών στη γειτονιά μας και στους χώρους εργασίας και τις εθνικές και διακρατικές αποφάσεις για αλλαγή πολιτικών.

Σας προκαλεί προβληματισμούς η οικονομική απόκλιση με την οποία καλούνται να συμβάλουν οι αναπτυγμένες και οι αναπτυσσόμενες χώρες;

Δεν με προβληματίζει. Η Κλιματική Αλλαγή μας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία. Για να την αντιμετωπίσουμε, είμαστε υποχρεωμένοι να χτίσουμε ένα δίκαιο πλανήτη. Η Κλιματική Αλλαγή, για την ακρίβεια, μας λέει ότι ή θα κατανείμουμε τους παγκόσμιους πόρους δίκαια μεταξύ χωρών και γενεών ή θα είμαστε σύντομα το νέο κυρίαρχο είδος που θα εξαφανιστεί από τον πλανήτη.
Χωρίς αμφιβολία, την Κλιματική Αλλαγή την προκαλέσαμε εμείς, ο δυτικός κόσμος. Είναι χαρακτηριστικό ότι ολόκληρη η ήπειρος της Αφρικής συμβάλει μόλις κατά 2% στην Κλιματική Αλλαγή, ενώ καταναλώνει μόλις 2 φορές την ενέργεια του νησιού του Μανχάταν στη Νέα Υόρκη. Καταναλώνουμε αυτές οι 3-5 γενιές των πλούσιων χωρών του πλανήτη τους ενεργειακούς πόρους (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ.) και τις πρώτες ύλες (φώσφορος, χαλκός κ.λπ.) που αναλογούν σε όλες τις χώρες και όλες τις μελλοντικές γενεές. Επειδή ακριβώς τα καταναλώνουμε σπάταλα και βουλιμικά, ο πλανήτης δεν προλαβαίνει να εξισορροπήσει τις επιπτώσεις και τα οικοσυστήματα αρχίζουν να καταρρέουν σε μορφή ντόμινο.
Την ίδια στιγμή εμφανίζονται νέες βιομηχανικές δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ινδία, που, αν και κατακεφαλήν εκπέμπουν πολύ λιγότερο από την Αμερική και την Ευρώπη (1/4 και ½ η Κίνα και 1/20 και 1/10 η Ινδία, αντίστοιχα), οι συνολικές εκπομπές τους πλέον αρκούν για να καταστρέψουν τον κόσμο. Με λίγα λόγια, αν σταματήσει ο αναπτυγμένος κόσμος να εκπέμπει, αλλά οι βιομηχανικές αναπτυσσόμενες χώρες δεν πάρουν επαρκή μέτρα περιορισμού των εκπομπών τους, η ανθρωπότητα θα εξαφανιστεί.
Από την άλλη, είναι δικαίωμα των αναπτυσσόμενων χωρών να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους τουλάχιστον στο επίπεδο της δικής μας ποιότητας.
Η μόνη λύση είναι τελικά να δεχθούμε ότι κάθε άνθρωπος και κάθε γενιά στη Γη έχει τα ίδια δικαιώματα σε φυσικούς πόρους. Αυτό θα σήμαινε ότι εμείς στην Ελλάδα θα πρέπει να πληρώνουμε για περίπου 7 τόνους από τους 8 που καταναλώνουμε, καθώς μόνο τον ένα δικαιούμαστε, και τους 7 τους έχουμε κλεμμένους.
Η συζήτηση στην Κοπεγχάγη δεν ήταν τόσο ριζοσπαστική. Τα αδιέξοδα οφείλονται και σε αυτό. Οι αναπτυγμένες χώρες δεν θέλουμε να αναλάβουμε το μερίδιο που μας αντιστοιχεί, οι βιομηχανοποιημένες αναπτυσσόμενες δεν θέλουν να δεχθούν ότι και αυτές πρέπει να πληρώσουν και οι φτωχές χώρες βλέπουν τον τόπο τους να καταστρέφεται χωρίς αυτές να έχουν συμβάλει και χωρίς οι υπεύθυνοι να πληρώνουν.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Free Sunday” στις 20.12.2009

http://www.citypress.gr/freesunday/PDF/72/18.pdf

Μόλις ολοκληρώθηκε η παγκόσμια συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης. Για δύο εβδομάδες οι εκπρόσωποι των κρατών όλου του κόσμου συγκεντρώθηκαν στην Δανία με στόχο να αποφασίσουν τα μέτρα που θα λάβουμε για να σταματήσουμε την αλλαγή του κλίματος.

Είναι η πρώτη φορά μετά την ψυχροπολεμική πυρηνική απειλή που κινδυνεύει η ίδια η ύπαρξη της ανθρωπότητας. Αυτή τη φορά ο κίνδυνος δεν αφορά το πάτημα του κουμπιού από τον Ρέιγκαν ή τον Γκορμπατσόφ για την πυροδότηση του πρώτου πυρηνικού πύραυλου, αλλά το κουμπί που πατάμε κάθε μέρα όλοι μας για να ανάψουμε τα φώτα μας, τις οικιακές συσκευές, τα αυτοκίνητά μας, τις μηχανές στα εργοστάσια κτλ. Από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης, ο πολιτισμός μας έχει βασιστεί στην αυξανόμενη παραγωγή ενέργειας και κατανάλωση πόρων. Τα οφέλη τα απολαμβάνουν οι πλούσιες χώρες του, παρότι οι πόροι προέρχονται από ολόκληρο τον πλανήτη. Ξέρουμε τώρα ότι με αυτό τον τρόπο όχι μόνο μειώνουμε τους πόρους του πλανήτη οι οποίοι ο ένας μετά τον άλλο φτάνουν στο όριο της εξάντλησής τους, αλλά αλλάζουμε το κλίμα του πλανήτη κάνοντάς τον λιγότερο φιλόξενο, αν όχι εντελώς αφιλόξενο. Σε πολλά μέρη του κόσμου αυτό γίνεται κάθε μέρα όλο και πιο ξεκάθαρο.

Τα παγόβουνα στους πόλους και οι παγετώνες στις κορυφές του πλανήτη λιώνουνε γρηγορότερα από ότι προέβλεπαν οι επιστήμονες. Όταν λιώσουν οι πάγοι των Ιμαλάιων; θα απειληθεί η πρόσβαση σε νερό του 22% του παγκόσμιου πληθυσμού. Αντίστοιχες επιπτώσεις αναμένονται από το ταχύτατο λιώσιμο των πάγων στο Κιλιμάντζαρο, στις Άνδεις και άλλες τροπικές οροσειρές. 20 εκατομμύρια είναι ήδη οι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες. Έως το 2050 αναμένεται να φτάσουν  τουλάχιστον τα 500 εκατ. οι άνθρωποι που θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή.

Οι επιπτώσεις τις Κλιματικής Αλλαγής δεν σταματούν βέβαια εδώ. Περιλαμβάνουν πολέμους, πλημμύρες, λοιμούς, ξηρασίες, κατάρρευση των υδάτινων αποθεμάτων και της γεωργίας στις περισσότερες περιοχές του πλανήτη, βύθιση των παραθαλάσσιων περιοχών, πιθανά ακόμη και σεισμούς. Θα θέλαμε όλο αυτό να ήταν ένα κακό όνειρο. Όμως στην πραγματικότητα η μόνη ψευδαίσθηση είναι η πίστη ότι ο τρόπος ζωής μας είναι βιώσιμος.

Τα φυτά του πλανήτη μέσω της φωτοσύνθεσης, δέσμευσαν το διοξείδιο του άνθρακα που υπήρχε στην ατμόσφαιρα της γης και το μετέτρεψαν σε οργανική ύλη που σταδιακά μετατράπηκε σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, λιγνίτη κτλ θαμμένο βαθειά μέσα στη γη. Η βιομηχανική επανάσταση μας επέτρεψε να μπορέσουμε να τρυπήσουμε ή σκάψουμε τη γη και να φέρουμε τον άνθρακα στην επιφάνεια, ώστε να τον κάψουμε για να παράγουμε ενέργεια και να τον επιστρέψουμε έτσι στην ατμόσφαιρα.

Η μεγάλη πρόκληση της ανθρωπότητας είναι πώς θα σταματήσει να συσσωρεύει άνθρακα στην ατμόσφαιρα και πώς θα αρχίσει να τον ξαναποθηκεύει στη γη. Για την ακρίβεια επειδή το να σταματήσουμε εντελώς να εκπέμπουμε άνθρακα στην ατμόσφαιρα στα επόμενα 50 χρόνια είναι απίθανο, η αύξηση της αποθήκευσης άνθρακα στη γη είναι η μόνη μας ελπίδα. Δεν θα είναι αρκετή χωρίς τον εντατικό περιορισμό των εκπομπών, αλλά αποτελεί το λιγότερο ισότιμη προτεραιότητα.

Απαιτείται αύξηση της φυτοκάλυψης. Στην Ελλάδα λόγω της κλιμακούμενης ερημοποίησης αυτό θα έπρέπε να ήταν ήδη αυτονόητη πολιτική. Θα πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε το πρασίνισμα των νησιών μας, αλλά και περιοχών της Πελοποννήσου και των περισσότερων περιοχών της Ελλάδας, που θα έχει προφανώς ευεργετικές επιπτώσεις και στα αποθέματα νερού. Όμως και στα υπόλοιπα μέρη του κόσμου, το τέρμα της καταστροφής των δασών και η έναρξη της αποκατάστασης των δασικών οικοσυστημάτων πρέπει να αποτελεί την παγκόσμια προτεραιότητα. Και σε μερικά μέρη του κόσμου είναι ήδη. Τέσσερις  φορές την έκταση της Ελλάδας έχει δεντροφυτέψει η Κίνα, με εντυπωσιακές επιπτώσεις στην διαθεσιμότητα πόσιμου νερού και στην αγροτική παραγωγικότητα. Αντίστοιχα προγράμματα δάσωσης στην Ρουάντα είχαν σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί τόσο η ροή των ποταμών προς την πρωτεύουσα ώστε να μπορεί να ηλεκτροδοτείται πλέον αποκλειστικά με υδροηλεκτρικό εργοστάσιο.

Ο καθένας μας ξεχωριστά και η πολιτεία συγκροτημένα, πρέπει να κάνουμε ότι μπορούμε για να αυξήσουμε την φυτοκάλυψη για  να παραμείνει ο πλανήτης μας φιλόξενος και στο μέλλον.

Με ευθύνη της Κίνας, της Αμερικής πολλών αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά και της Δανέζικης Προεδρίας της συνδιάσκεψης και των μεγαλύτερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν καταλήξαμε στην αναγκαία νομικά δεσμευτική συμφωνία στην Κοπεγχάγη, αλλά ούτε και στην συμβιβαστική πολιτική συμφωνία. Τα λάθη από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν συνεχόμενα και εμπόδισαν τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης. Για δύο εβδομάδες οι συζητήσεις στην Κοπεγχάγη περιορίστηκαν σε επίδειξη αδιαλλαξίας  μεταξύ των ομάδων κρατών του πλανήτη. Για δύο εβδομάδες δεν έγιναν διαπραγματεύσεις με επίφαση διαδικαστικές διαφωνίες .  Το βράδυ της Πέμπτης 17 Δεκεμβρίου, της επίσημης προτελευταίας ημέρας της συνδιάσκεψης, ξεκίνησαν επιτέλους οι διαπραγματεύσεις. Το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό. Απουσία δεσμεύσεων για άμεσες μειώσεις των εκπομπών, έλλειψη χρονοδιαγράμματος για την υπογραφή της διάδοχης του Κιότο νομικά δεσμευτικής συμφωνίας και ανεύθυνοι στόχοι που θα οδηγήσουν ολόκληρες νησιωτικές χώρες στην εξαφάνιση και εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων σε πολλά μέρη του πλανήτη σε μετανάστευση.

Η Συμφωνία της Κοπεγχάγης όπως ήθελαν να την ονομάσουν, απορρίφθηκε στην ουσία στην ολομέλεια της συνδιάσκεψης και συμβιβαστικά παρέμεινε ως  ένας αστερίσκος στις διαδικαστικές αποφάσεις  της Κοπεγχάγης. Κι όμως, δεν απέτυχε εντελώς η Κοπεγχάγη. Αν ο στόχος παραμείνει μια νομικά δεσμευτική συμφωνία, ο «αστερίσκος» της Κοπεγχάγης θα αποτελέσει το πρώτο απτό βήμα παγκόσμιας απόφασης για την αλλαγή του τρόπου ζωής μας προκειμένου να σωθεί ο πλανήτης.

Πολλοί πολιτικοί παλέψανε για την επιτυχία της προσπάθειας. Ο επίτροπος Σταύρος Δήμας, η νέα επίτροπος και νυν υπουργός περιβάλλοντος της Δανίας Κόνι Χέντιγκαρντ, ο υπουργός περιβάλλοντος της Σουηδίας Αντρέας Κάλγκρεν θα πρέπει να καταγραφούν ως οι τρεις άνθρωποι που έκαναν ό,τι μπορούσαν για να πετύχει η προσπάθεια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πολλές κυβερνήσεις, ανάμεσά τους και η Ελληνική επίσης στήριξαν την προσπάθεια, όπως και οι νησιωτικές χώρες του πλανήτη.  Όμως τον παλμό τον έδωσαν οι κινήσεις πολιτών.  Εκατομμύρια πολιτών κάθε ημέρα δίνουν από το χρόνο τους για  να κρατήσουν την ελπίδα για τον πλανήτη ζωντανή. Είναι άνθρωποί που δεν αποθαρρύνονται από το αδύνατο. Είναι  πραγματικοί φορείς αλλαγής. Και βρίσκονται παντού ανάμεσα μας. Αντιπροσωπεύουν μια ελπίδα που δεν είναι εύθραυστη.

Πολλοί λένε ότι καλύτερα να μην αποφασίζονταν τίποτα στην Κοπεγχάγη παρά να λαμβάνονταν η αδύναμη απόφαση που λήφθηκε. Ισχυρίζονται ότι με δικαιολογία αυτόν τον αστερίσκο θα σταματήσει να υπάρχει πίεση για τη δεσμευτική συμφωνία που έχει ανάγκη η ανθρωπότητα. Είναι αλήθεια ότι αν δεν προχωρήσουμε σε μια υπεύθυνη νομικά δεσμευτική συμφωνία με μετρήσιμους  ποσοτικούς στόχους μείωσης και  σταδιακής παύσης των εκπομπών μας ο πλανήτης μας θα γίνει αφιλόξενος. Όμως όποιος νομίζει ότι έχουμε την επιλογή  να αποφύγουμε τη συμφωνία αυτή, λογαριάζει χωρίς τον πλανήτη. Κάθε χρονιά οι επιπτώσεις από την Κλιματική Αλλαγή θα κτυπάνε τόσο βροντερά την πόρτα του σπιτιού μας, που δεν θα μπορέσουμε παρά να δράσουμε, όλοι μαζί για να σταματήσουμε να προκαλούμε αυτή την καταστροφή των ίδιων μας των παιδιών.

Πριν από λίγο ανακοινώθηκε η πρόταση συμφωνίας στην Κοπεγχάγη.  Σε λίγο θα ξέρουμε αν η ολομέλεια της συνδιάσκεψης θα την εγκρίνει ή θα την  απορρίψει. Πρόκειται για ένα κείμενο που υπολείπεται των προσδοκιών αλλά μάλλον κρατάει το παράθυρο ευκαιρίας για την  ανθρωπότητα ανοικτό. Δεν λύνει το πρόβλημα. Απλά μειώνει την απογοήτευση της πλήρους αποτυχίας και δίνει ελπίδα ότι θα τα καταφέρουμε στο μέλλον.

Ο αδύναμος κρίκος  τελικά δεν ήταν τόσο η Κίνα, που δυσκόλεψε  σημαντικά τις διαπραγματεύσεις, όσο οι ΗΠΑ του Μπαράκ Ομπάμα. Ο Ομπάμα στην συνέντευξη τύπου μας είπε αρκετές αλήθειες. Δεν πιστεύει ότι μπορεί να υπογράψει μια δεσμευτική συμφωνία  στο άμεσο μέλλον, ούτε να δεσμευτεί για τις μειώσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής.  Πολιτικός πραγματισμός;  Ίσως. Έλλειψη πολιτικής βούλησης; Ίσως.  Απογοήτευση; Αναμφίβολα. Είμαι από αυτούς που είχαν χαρεί με την εκλογή Ομπάμα. Αναμφίβολά πλέον η διακυβέρνηση Ομπάμα μου θυμίζει μια επανάσταση που προσγειώθηκε πρόωρα. Τι να περιμένει πλέον κάποιος από τον Μπαρακ Ομπάμα; Πραγματιστική πολιτική; Αναμφίβολα αυτό είναι που του προτείνουν οι σύμβουλοί του. Σήμερα φάνηκε ότι είναι και η δική του προσωπική επιλογή. Αυτό σημαίνει ότι αν κάτι δεν θα γίνει εύκολα αποδεκτό το αποσύρουμε από τη δημόσια συζήτηση, το μετριάζουμε ή το ακυρώνουμε. Όμως, αν όταν κάτι φαίνεται απαραίτητο αλλά αδύνατο δεν το επιδιώκουμε, αν κάθε εμπόδιο μας κάνει να πηγαίνουμε πίσω, τότε δεν θα πάμε και πολύ μπροστά.

Λυπάμαι, αλλά πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η τέχνη του ονείρου και του οράματος. Αν δεν πιστεύεις ότι τα αδύνατα μπορούν να γίνουν δυνατά καλύτερα είναι να πηγαίνεις σπίτι σου. Αυτό που έκανε ο Ομπάμα στην Κοπεγχάγη είναι να μετριάσει μια συμφωνία που πολλοί άλλοι ονειρευτήκαν ότι είναι εφικτή, που εκατομμύρια πολίτες πάλεψαν για να γίνει εφικτή, όπως και δεκάδες ομόλογοί του. Το χειρότερο δεν είναι όμως αυτό. Ο Μπάρακ Ομπάμα μετρίασε μια συμφωνία που ξέρει ότι έτσι και αλλιώς δεν θα δεχθεί να γίνει δεσμευτική.  

Δεν το έκανε κακοπροαίρετα. Δέχομαι ότι ο ίδιος πιστεύει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει πιο γρήγορα και ότι η σημασία είναι να προχωράμε έστω και αργά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο  Μπάρακ Ομπάμα βοηθάει τις ΗΠΑ να πάρουν μέτρα για να μειώσουν  την συνεισφορά τους στην  Κλιματική  Αλλαγή.  Την ίδια στιγμή όμως κάνει  κακό στις παγκόσμιες κοινές προσπάθειες για την αντιμετώπιση του φαινομένου. 

Τι έχει μείνει λοιπόν από την ελπίδα για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής; Παρέμειναν οι χιλιάδες οργανώσεις, τα εκατομμύρια πολιτών που κάθε ημέρα δίνουν από το χρόνο τους για  να κρατήσουν την ελπίδα για τον πλανήτη ζωντανή. Είναι άνθρωποί που δεν αποθαρρύνονται από το αδύνατο. Είναι αυτοί που εκφράστηκαν με την εκλογή του Ομπάμα. Αν ο Ομπάμα υπολείπεται των προσδοκιών τους δεν χάθηκε ο κόσμος. Αν ο Ομπάμα γίνει εμπόδιο ή φρένο στην αλλαγή που χρειάζονται οι κοινωνίες μας δεν θα τους επηρεάσει. Κάποιοι άνθρωποι μπορούν να προχωράνε και κόντρα στα εμπόδια. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να είναι πραγματικοί φορείς αλλαγής. Και βρίσκονται παντού ανάμεσα μας. Και αυτή η ελπίδα δεν είναι εύθραυστη.

Άρχισαν επιτέλους οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και θα διαρκέσουν όλη τη νύχτα. Το έργο που απαιτείται είναι τιτάνιο αλλά υπάρχει αισιοδοξία ότι έως αύριο το πρωί θα έχουμε έτοιμα δύο κείμενα στόχων και μέτρων για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής, ένα για κάθε μία από τις δύο διαφορετικές ομάδες χωρών. Αν όλα πάνε καλά αύριο, θα υπάρξει πολιτική συμφωνία μεταξύ των αρχηγών κρατών του πλανήτη για την εφαρμογή των στόχων και των μέτρων αυτών, ενώ εντός έξι μηνών θα  υπογραφεί η νομικά δεσμευτική συμφωνία. Οι στόχοι και τα μέτρα στη συμφωνία αυτή δεν αναμένεται να επαρκούν για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής, αλλά το 2014 -2016 αναμένεται να υπάρξει αναθεώρησή τους με βάση την νέα έκθεση της Επιστημονικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή.